Jules de Bruycker, honderd jaar geleden, op 29 maart 1870 te Gent geboren en aldaar op 5 september 1945 overleden, behoort ongetwijfeld tot de markantste grafische kunstenaars van zijn generatie in Vlaanderen.

Deze zeefdruk van Etienne Elias treft onmiddellijk het oog door zijn eenvoud zowel in de vormgeving als in het kleurgebruik. Alles lijkt zo duidelijk en zo herkenbaar: primaire kleuren, een stoel met gras op de zitting en onderaan in schools handschrift: 'Hommage aan Jan Dibbets'. 

Stelt u even voor dat men een persoon die nog niet in aanraking kwam met de westerse cultuur, plaatst voor het schilderij 'Het heilig aanschijn' van Georges Rouault. In de veronderstelling dat hij beschikt over normale geestelijke vermogens is hij wellicht de aangewezen deskundige om voor ons zo objectief mogelijk het kunstwerk te beschrijven.

Driehonderdvijftig jaar geleden, op zondag 12 september 1621, werd te Antwerpen met grote pracht en praal een kerk gewijd, die een unieke plaats inneemt in de geschiedenis van de bouwkunst van onze gewesten. Ze werd Sint-Carolus-Borromeuskerk genoemd. 

Het kunstwerk, dat, als 'virginaal' van Joannes Couchet, behandeld wordt, vertegenwoordigt een heel bijzondere tak van onze kunstnijverheid. Het gaat om een meubel met alle eigentijdse stijlkarakteristieken, een meubel dat in zijn verhoudingen zo geconcipieerd werd, dat hierdoor een muziekinstrument ontstond, waarvan de klank het hele 17e-eeuwse Europa zou bekoren.

Slechts één schilder, genaamd Antonello, slaagt erin typisch Vlaamse en typisch Italiaanse kenmerken in zijn werk te verenigen zonder zijn persoonlijkheid daarbij te verliezen. Hij paart de nauwkeurige waarneming van het optisch beeld van de realiteit aan een synthetische visie op het wereld­beeld.

In de uitgave 1968 van Openbaar Kunstbezit in Vlaanderen werd een schilderij besproken van Pierre Bonnard 'Naakt in tegenlicht'. Het stelt een naakt voor in een badkamer. Adami schilderde 60 jaar later eveneens een badkamer. Het schilderij is een puzzel waarin elk onderdeel één is naar vorm en kleur. De vorm is duidelijk, de kleur effen en hevig.

Bij het overlijden in 1883 van de eenennegentigjarige Ferdinand de Braekeleer, had de Belgische schilderkunst sedert haar 'revival' met de romantiek van omstreeks 1830 een hele ontwikkeling doorgemaakt. 

Met het succes van een society-figuur beheerste Alfred Ste­vens bijna twintig jaar lang de mode-genre-schilderkunst in Parijs, met de vrouwelijke figuur als absolute voorkeur. Tussen de jaren 1850 en 1870 is hij de kroniekschrijver bij uitstek geweest van de Parijse demi-modaines onder het Tweede Keizerrijk.

Een ring, een samovar, een toneeldecor, een gebouw, een schrijfmachine, dit alles kan de signatuur Max Bill dragen,
evenals een publicatie over concrete kunst, een schilderij, en tenslotte zelfs een sculptuur.

In de Infantekamer van het Kasteel van het 'Staatsdomein, Gaasbeek' (Brabant) hangt, na nagenoeg vier jaar afwezigheid, sedert april 1969 een schilderij terug, dat door de 18e-eeuwse schrijvers aan Antoon Sallaert of zijn atelier werd toegeschreven.

Alhoewel volgens de oorspronkelijke liturgische voorschriften geen enkel voorwerp de eigenlijke altaarmensa mocht sieren, ontstond stilaan de gewoonte een metalen, stenen of houten retabel op het altaar te plaatsen. 

Het schilderij 'De laatste dag' is, tot op heden, het grootste werk van Alechinsky. De afmetingen zijn die van de 'Intrede van Christus te Brussel'. Daardoor is het schilderij meteen een hulde aan Ensor. De titel is naar de kunstenaar mededeelde verbonden aan het idee van de dood. 

Het mag, vooral waar het gaat om een schilderij van meer dan vierhonderd jaar oud, een misschien amusant, maar toch nutteloos tijdverdrijf lijken, de verschillende personages van een groepsportret te willen vereenzelvigen. Welk belang heeft het nog voor ons, de naam te kennen van die man met zijn spitse baard, de leeftijd te vernemen van die oude vrouw met haar goedige blik, of te weten welke familiale of andere ban­den de verschillende personages met elkaar verbonden?

Toen de Anwerpse schilder René Guiette in 1925 op de «Exposition Internationale des Arts Décoratifs» te Parijs het «Pavillon de l'Esprit Nouveau» van Le Corbusier had gezien, was zijn beslissing genomen: hij zou bouwen met Le Corbusier. De oorspronkelijke opdracht luidde: een huis voor een architect te bouwen. Le Corbusier had zich hiertegen verzet: Mijn huis is dat van iedereen, van gelijk wie; de woning van een beschaafd mens, die in deze tijd leeft.

Het drieluik van 'Het laatste oordeel', een werk van middelmatige grootte, is op het middenpaneel onderaan rechts voluit getekend in gotisch schrift : Jheronimus bosch. Deze handtekening wijkt niet af van de bekende signaturen van deze meester die inderdaad, zoals Van Mander schreef, te 's-Hertogenbosch, omstreeks 1450, geboren werd en er in 1516 overleed.

Een typisch Vlaams interieur in Gentbrugge ; de pronkkamer, plastic vlinders op de weelderige planten en de bontbetegelde schoorsteen, plastic bloemen... ; zo is het in het huis waar Jan van den Abeel opgegroeid is. Nogal sterk contrasterend staat in een hoek van de kamer een schildersezel met de opzet voor een nieuw, felgekleurd constructivistisch schilderij.

Pellegrini was een buitengewoon behendig, fantasierijk schilder, vooral befaamd om zijn allegorisch - historische muur - en plafonddecoraties, meestal op doek, voor adellijke verblijven, waarin ook wel portretten voorkomen van opdrachtgevers. 

De Spaanse beeldhouwer Miguel Berrocal is onder een bepaald facet een unieke figuur. Zijn werken vragen van de toe­schouwer of bezitter een actieve medewerking om het volle kunstgenot te bereiken. Berrocal start met ijzersculpturen: vrij geometrische constructies die het spel van het vlak en de vorm, de leegte en de volte in de ruimte exploiteren.

Men betreurt het wel eens dat zo weinig werk van onze schilders ter plaatse bleef en dat veel van wat eens onze kerken sierde in buitenlandse verzamelingen verzeild geraakte. Met dit drieluik is dat niet het geval. Door de loop van de eeuwen heeft de St.-Gommaruskerk deze schat weten te bewaren waarvan zo veel met Lier en zijn geschiedenis verbonden is.

Het kunstwerk van de St.-Martinuskerk te Halle, dat hier wordt besproken is het oudste in ons land bewaard gebleven albasten retabel uitgevoerd zo naar de geest als naar de vorm in de renaissancestijl. Een opschrift meldt dat het geplaatst werd in 1533 en dat het gemaakt werd door 'Jehan Mone Maistre artiste de l'empereur'.

Henri de Toulouse-Lautrec werd geboren te Albi, op 24 november 1864, als afstammeling van de familie der graven van Toulouse. Van in zijn kinderjaren gaf Lautrec blijk van schilderstalent. Als negenjarige knaap bezocht hij reeds het atelier van de dierenschilder René Princeteau. Die leertijd was vermoedelijk voor hem even belangrijk als de latere leerjaren.

Het is misleidend een werk van de Italiaanse kunstenaar Lucio Fontana in Openbaar Kunstbezit voor te stellen, zoals het ook misleidend is het in een museum tussen andere schilderijen te laten zien. Men loopt er gemakkelijk aan voorbij, achteloos, als men het niet bewust om zijn kitschig karakter afwijst. 

Het schilderij dat hier besproken wordt is een goed voorbeeld om aan te tonen hoe leven en kunst in de 15de eeuw nog innig met elkaar verbonden waren. De taak van de kunstenaars toen was dermate duidelijk dat hun geen tijd restte voor de twijfel van de functie die hun kunst vervulde in de maatschappij.