Toen Jan van Eyck nog een kind was - omstreeks 1400- ontstond in zijn landstreek dit kostbaar schil­derijtje. De artiest is ons onbekend. In het Museum Mayer van den Bergh te Antwerpen vormt deze 'Geboorte van Jezus' een tweeluikje met als pen­dant een H. Christoforus.

Wanneer men in het Groeningemuseum, te Brugge, de zaaltjes verlaat van de Vlaamse Primitieven, moet men, tussen twee merkwaardige portretten, langs een rondbogig portaal doorgaan. De twee panelen dragen het huismerk en de naam van de schilder Pieter Pourbus. 

Op een winteravond woonde Rik Wouters in de Muntschouwburg te Brussel een balletvoorstelling bij. De danseres was de grote Amerikaanse ballerina Isadora Duncan. De idee om een dan­sende figuur te creëren waar hij sinds meerdere jaren mee rondgelopen had, kreeg hierdoor een vaste vorm. 

Vlak in het centrum van dit bijzonder groot paneel te Gaasbeek - de oppervlakte ervan overtreft 3 m2 - plaatst Maarten van Valckenborch de enig stoere en enig rijzige toren. De opbouw is niet ten einde : op en rondom de reusachtige werf heerst de koortsachtige bedrijvigheid van ontelbare werklui.

Aan de ingang van het koor in de Sint-Andrieskerk te Antwerpen  bevindt zich een meer dan levensgroot beeld van Sint-Pieter. De naam van de beeldhouwer wordt niet vermeld, maar volgens een overlevering, die stijlkritisch aanvaardbaar is, heeft Artus Quellien, de Oude, het beeld uitgevoerd. 

Een bedrukte man, een angstige vrouw en schichtige kinderen kijken, staren vragend naar de blauwe lucht. Het is een mooie zomerdag... maar de geladen stemming die overheerst in het doek maakt het onmiddellijk duidelijk dat hier geen fragment van de eertijds traditionele zondag-familiewandeling wordt afgebeeld. 

Het besproken schilderij is het centraal paneel van een drieluik dat omwille van een deel van de voorstelling op het middenpaneel meestal het 'Mystiek huwelijk van de H. Catharina' wordt geheten, een populaire benaming die evenwel niet beantwoordt aan de echte betekenis of aan de belangrijkste elementen van de compositie.

Schilder Theo Van Rysselberghe behoorde tot de getrouwe bezoekers van de dichter Emile Verhaeren en was wellicht zelfs zijn meest intieme vriend. Op het doek ziet U de woonkamer van Emile Verhaeren. Enkele vrienden, die hij gewoon was uit te nodigen, zijn weer bij hem te gast en luisteren aandachtig naar een van zijn laatste gedichten.

De titel van dit werk 'Memories' - 'herinneringen' - schijnt uit te sluiten, dat we met een gewoon genrestukje, een brokje waargenomen natuur, zouden te doen hebben. Het handelt hier dus niet om de afbeelding van de zichtbare en tastbare werkelijkheid, maar om de uitbeelding van een innerlijk gebeuren.

Kerkgeleerden hebben steeds beweerd dat de onbevlekte ontvangenis op hetzelfde ogenblik plaatsgreep als het bezoek van de engel Gabriël aan Maria, die haar de blijde boodschap overbracht. Een afbeelding van dat gebeuren stelt ons dus in tegenwoordigheid van een van de kerngeheimen van het katholiek geloof.

Indien men de portretten buiten beschouwing laat, mag men zeggen dat de schilderkunst van de Vlaam­se Primitieven zich haast uitsluitend aan religieuze onderwerpen gehouden heeft. De zestiende eeuw heeft hierin een gevoelige verandering gebracht. Een goed voorbeeld van een vroeg stadium in de vrijmaking van het stilleven is te vinden in 'De keu­kenmeid' van Pieter Aertsen. 

In de kunst van Amedeo Modigliani ontmoeten twee werelden elkaar : de klassiek-Mediterrane en de primitief-Afrikaanse. Twee opvattingen van de kunst -de realistisch-uitbeeldende en de subjectief-interpreterende - vloeien erin samen. Bij Modigliani is de ver­smelting  merkwaardig subtiel geweest.

Na de tweede wereldoorlog breekt de abstracte stroming onweerstaanbaar door. De namen van hen die richting zullen geven aan een geheel nieuwe abstracte strekking : Bazaine, Hartung, Nay, Vasarely... Ook in België komt een nieuwe kern tot stand: Anne Bonnet, Louis Van Lint, Mare Mendelson. Ook Gaston Bertrand behoort bij de groep.

De 'Calvarie' vermag wellicht niet onze aandacht onmiddellijk gespannen te houden door een aangrijpende uitbeelding van ideale schoonheid of van diep menselijke tragiek. In het kader van de 16de-eeuwse Nederlandse schilderkunst reikt zijn betekenis niet verder dan die van een aantrekkelijk stuk.

Deze monumentale koperen grafplaten waren aanvankelijk ingelegd in de stenen grafzerken van Willem Wenemaer en van zijn echtgenote Margarete Sbrunen. Zij zijn kostbare overblijfselen van een bijzonder type van grafmonumenten dat in onze gewesten, vooral in de veertiende en de vijftiende eeuw, bijzonder in trek was gekomen.

Op dit éne doek, bewaard in het Museum te Brussel, schilderde Theodoor van Loon de twee geneesmiddelen van sint Hubertus, dat zijn de stool en de sleutel: niet zijn beke­ring, doch wel zijn almacht als beschermheilige tegen de razernij wordt hier in het licht gesteld.

Een tapijt van Anne Bonnet is een niet zo vanzelfsprekende combinatie. Anne Bonnet is schilder en haar werk is zo picturaal, zo zuiver schilderkunstig dat het zich moeilijk leent tot omzetting in een andere materie en een andere techniek dan die van de olieverf. 

Raymond Duchamp-Villon, geboren te Damville (Eure) in 1876 en stierf in 1918 (42 j.). Tot zijn be­perkt oeuvre behoorde een der belangrijkste kubis­tische beeldhouwwerken : 'Het groot paard' (1914).

Dit schilderij uit het Koninklijk Museum voor Oude Kunst te Brussel stelt eigenlijk een 'Bewening van Christus' voor, thema dat nauw verwant is met de zogeheten 'Nood Gods' of 'Piëta'. Bij deze laatste voorstelling echter houdt Maria haar dode Zoon op de schoot, bij een 'Bewening' integendeel rust de Christus op een lijkwade en zijn de treurenden er om heen geschaard.

Het Poesjkin-museum te Moskou bezit een fraaie verzameling Franse impressionisten, 'fauves' en kubisten, met onder meer deze uitmuntende Van Gogh. Het onderwerp, Marine, was op het ogenblik van de eerste emotie - bij Van Gogh dekken emotie en expressie elkaar volkomen en onmiddellijk - niet dramatisch. De tekening, die aan het schilderij is voorafgegaan, ontstond twee jaar vóór de dood van de kunstenaar.

Het retabel van Lombeek is een van de merkwaardigste die bewaard bleven. Het behoort tot de Brabantse school en werd wellicht uitgevoerd in een Brussels atelier. Merktekens worden er niet op vermeld. Door vergelijking met andere Brabantse werken heeft graaf J. de Borchgrave d'Altena het retabel van Lombeek gedateerd omstreeks 1512-1516. 

Zonder gevaar voor overdrijving of àl te grove vereenvoudiging mag worden gezegd dat François-Joseph Navez ten tijde van het Hollands Bewind onze enige belangrijke schilder is geweest, onze enige neoclassicist ook, wiens werk in betekenis en kwaliteit het regionale niveau oversteeg.

Paul Bril is niet de enige landschapschilder uit onze gewesten geweest die in Italië een grote faam verwierf. De Italiaanse kunstkenners hadden doorgaans een grote waardering voor onze specialisten van het na­tuurtafereel, wegens het feit dat hun opvatting en be­handeling van het landschap minder conventioneel was dan die van de inheemse meesters. 

Voor dit defiguratief werk van Antoine Mortier stonden in de tijd van zijn ontstaan, zijn collega's afkerig en wist het gros der kunstkenners geen raad. Zulk feit doet zich in de kunstgeschiedenis periodisch voor, maar wanneer het zich voordoet, is steeds de grootste voorzichtigheid geboden in zake een te radicale veroordeling.