Vreemd schilderij, zult u zeggen, waar ik absoluut niets van begrijp. Verwarrend werk dat mij wel intrigeert, maar niet ontroert. Ofwel: studentengrap, die ik niet kan aanvoelen als kunst... Het zijn de opmerkingen die men hoort over ieder surrealistisch werk en zeker over een schilderij van René Magritte.

Naast een belangrijke verzameling Rubensschilderijen van grote afmetingen bezit het Museum voor Schone Kunsten te Brussel ook tal van olieverfschetsen van deze Meester. Onder meer een reeks van twaalf schetsen die onderwerpen illustreren meestal ontleend aan de 'Metamorfosen' van Ovidius en waartoe ook 'De Val van Icarus' behoort.

Dit beeldje stelt Maria-Magdalena voor: het werd vervaardigd in een Brussels atelier en dagtekent uit de laatste jaren van de 15e eeuw. Het werd vervaardigd door de bekende beeldsnijder Jan Borman en is een hoogtepunt in de geschiedenis van de Brabantse beeld­houwkunst.

Het drieluikje waarvan het middenpaneel, 'De Aanbidding door de Koningen' hierbij wordt gereproduceerd biedt tegelijkertijd een zeer typisch en een der artistiek meest verzorgde voorbeelden van dat Antwerps Maniërisme. Bekijken we het even van naderbij.

Adriaan van Ostade is één van Hollands meest populaire zedenschilders uit de zeventiende eeuw. Het hier besproken Herbergtoneel kunnen we situeren in de vroege periode van de meester, d.w.z. omstreeks 1640. 

Antonio Moro is een zeer alleenstaande figuur. Men kan hem bij geen enkele Hollandse of Noord-Neder­landse school indelen, en eigenlijk nog veel minder bij een Vlaamse school, zelfs niet bij de Antwerpse. Antonio Moro schilderde meestal voorname burgers, waaronder dit portret van Hubertus Goltzius,

Met 'Winter in Vlaanderen' van Saverijs staan wij voor het eerder zeldzaam geval, dat het natuurbeeld het kunstbeeld dekt: de natuur zelf is onder Saverijs' penseel kunst geworden. Zijn visionaire kijk op de natuur van zijn land werd hier geleid door een feilloos kleurinstinct, dat hem in staat heeft gesteld een der authentieke meesterwerken onzer moderne kunst te schilderen. 

Dit praalgraf van Maria van Bourgondië, dat in een zijkapel van de O.-L.-Vrouwekerk te Brugge opgesteld staat naast dat van Karel de Stoute, mag in dit genre als de gelukkigste der laatste verwezenlijkingen van de Bourgondo-Zuidnederlandse kunst worden beschouwd. 

'Landschap met de Vlucht naar Egypte' is wellicht een vroeg, maar toch een van de mooiste werken van Joa­chim Patinir. Het is bovendien een merkwaardig voor­beeld van zijn kunst, al behoort het in menig opzicht nog tot de gotiek.

Het reliekschrijn van de heilige Odilia werd gemaakt voor het klooster der Kruisheren te Hoei, en het bleef er tot in 1797 het klooster werd opgeheven. Allicht werd het in de streek zelf vervaardigd en beschilderd, waarschijnlijk door een Luiks kunstenaar. Het is een der oudste voorbeelden van beschildering van houten panelen, die in ons land bekend is. 

De oudste bekende schilderijen van Pieter Bruegel zijn in 1559 gedateerd, maar zijn bedrijvigheid als kunste­naar is reeds van vroeger bekend dankzij zijn tekeningen : de oudste dateert immers uit 1552 en ontstond tijdens zijn reis naar Italië.  Tot deze groep behoort onze Justitia-tekening.­

Rik Slabbinck schildert vooral figuren, landschappen en stillevens, en misschien is het in dit laatste genre dat zijn kunst haar hoogste intensiteit bereikt. Laten wij om daar even nader op in te gaan een zijner grote stillevens van dichterbij bekijken, met name het Stilleven met Kruis­beeld, ook Stilleven met Lamp genoemd.

Hoevelen onder de kunstminnaars hebben zich ooit de moeite getroost de parochiekerk van Zaventem te bezoeken waar dit heerlijk schilderij, 'Sint Maarten' van Antoon van Dijck, zich bevindt ? Hoe is zulk een kostbaar kunstwerk terecht gekomen in de beschei­den parochiekerk van dit landelijk Brabants dorp.

Vorig jaar kon ter verrijking van ons nationaal patrimonium in de kunsthandel te New York een laatgotische kelk met pateen gekocht worden, die vele jaren geleden eigendom was van een Frans verzamelaar. Naar vorm en versiering is het een pronkstuk, de moeite waard om nader bekeken te worden. 

Luc Peire is een schilder die een merkwaardige evolutie doorgemaakt heeft. De laatste stap naar de niet-figuratieve schilderkunst gebeurde heel geleidelijk en door een steeds verdergaande abstrahering van de elementen. Omtrent 1955-56 had de overgang volledig plaatsgegrepen. 'Brasilea', uit 1961, kan als een typisch voorbeeld gelden voor Peires kunst uit de laatste jaren. 

Dit beeld van de H. Lucia is zeer mooi en toch blijkt er iets geheimzinnigs aan. Is het u niet opgevallen dat de naam van de heilige in de titel tweemaal vermeld wordt ? De reden is dat wij de naam van de beeldhouwer niet kennen. Men heeft hem naar het beeld zelf de Meester van de H. Lucia geheten. 

Ik weet niet of u bij de eerste aanblik van de kleurenreproduktie die thans voor u ligt opgemerkt hebt dat hier een marteling, een gruwelijk gebeuren wordt uitgebeeld. De houdingen en gebaren van de personages zijn zo beheerst, en het landschap is zo vredig, dat wij er ons eerst bij nader toekijken bewust van worden dat op het voorplan een martelaar uitgestrekt ligt op een pijnbank. 

Bij wie kon de welgestelde burger, de koopman in goeden doen in de Scheldestad voor zijn Familieportret beter terecht dan bij Cornelis de Vos, de naamhebbende portretschilder rond de 20-er jaren van de XVIIe eeuw? 

Deze verrukkelijke bloemtuil is enerzijds het resultaat van een scherpe natuurobservatie, anderzijds vrucht van de verbeelding van de kunstenaar. Dank zij zijn grondige kennis van de natuur, en vooral van de bloemen- en plantenwereld, kon Jan Brueghel een zuiver decoratief gehouden bloemstuk, smaakvol en harmonisch samenstellen.

Ensor, onze grootste XIXe-eeuwse schilder, heeft als het ware een film van zijn leven nagelaten in zijn werk. De eigen gestalte is immers een van de belangrijkste motieven in zijn kunst. In de lange rij van gedaanten waarin Ensor verschijnt is zijn portret met de bloemenhoed voorzeker het meest fascinerende.

Een van de mooiste schilderijen van Rubens, die een tafereel uit het landleven als onderwerp hebben, is dit in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten te Antwerpen, waarvan de reproduktie thans voor U ligt. 'De Verloren Zoon' aldus is het getiteld in de catalogus. 

In het œuvre van Frits van den Berghe vertegenwoordigt de 'Zondag aan de Leie' het hoogtepunt van zijn tweede Latemse periode. Een paar jaar later zal hij aan deze stijl de rug toekeren en met zijn surrealistisch werk peilen naar de diepere afgronden van het fantastische en van het menselijk instinct. 

St. Jan-Baptist dagtekent uit 1895. Het voorgestelde werk van George Minne is een van de werken waarin de plastiek het best zijn ascetisme uitdrukt. Het is een vertolking van het menselijk vernuft dat tracht Gods geheimen te doorpeilen.

Toen ridder Florent van Ertborn, oud-burgemeester van Antwerpen en oud-gouverneur van Utrecht, zijn verzameling schilderijen aan Antwerpen vermaakte, vereerde hij zijn geboortestad met het vorstelijkste geschenk, dat zij ooit in ontvangst mocht nemen. Onder de 115 nummers, die in 1841 naar het museum werden overgebracht, bevond zich 'De Madonna bij de fontein' van Jan van Eyck.