Van Hemessen & Vader

In de winter van 2026-2027 presenteert het Snijders&Rockoxhuis de allereerste overzichtstentoonstelling ooit gewijd aan het zestiende-eeuwse kunstenaarsgezin Van Hemessen. Deze expo brengt een vergeten familie van artistieke pioniers opnieuw onder de aandacht en herschrijft het verhaal van de Antwerpse renaissance vanuit een verrassend perspectief: dat van een kunstzinnig familiebedrijf waarin vader, zonen én dochter samenwerkten, experimenteerden en zo hun eigen stempel drukten op de kunstgeschiedenis.

Jan van Hemessen: vader en vernieuwer tussen Massijs en Bruegel

Werkzaam van ca. 1520 tot 1556 kan Jan van Hemessen gelden als dé sleutelfiguur in de Antwerpse kunstwereld tussen Quinten Massijs en Pieter Bruegel de Oude. In zijn tot de verbeelding sprekende oeuvre, dat ergens balanceert tussen middeleeuwse mystiek en humanistisch realisme, passeren zowel heiligen en zondaars, als geliefden en gekken de revue. Hoewel bepaalde van zijn beelden toeschouwers nog altijd met verstomming weten te slaan, raakte zijn naam doorheen de eeuwen in de vergetelheid…

Of het nu gaat om een snotverwrongen bruid op haar huwelijksdag of een levensgrote engel met kleurrijke vlindervleugels, Van Hemessen creëerde ze ooit vanuit zijn atelier op een steenworp van het huidige Snijders&Rockoxhuis. Een absoluut hoogtepunt is het monumentale Laatste Oordeel-drieluik, dat vijf eeuwen geleden werd vervaardigd voor Adriaen Rockox en Catharina van Overhoff. Al die tijd bleef het aanwezig in de Antwerpse Sint-Jacobskerk, maar zal tijdens de tentoonstelling uitzonderlijk worden gepresenteerd in het voormalige woonhuis van Nicolaas Rockox. Ook Van Hemessens Heilige Hiëronymus, die ooit nog aan laatstgenoemde heeft toebehoord, zal er worden getoond, samen met verscheidene andere meesterwerken die zelden tot nooit hun thuisbasis verlaten.

Deze tentoonstelling vertelt meer dan het verhaal van één man, maar schetst een levendig en veelzijdig familieportret. In het atelier van Jan van Hemessen werkten niet alleen volleerde medewerkers, ook zijn kinderen groeiden er op tussen pigmenten en penselen. Kunst werd er niet enkel gecreëerd, maar ook doorgegeven van generatie op generatie.

Catharina van Hemessen: dochter en bejubelde kunstenares

Binnen de kroost van Jan van Hemessen schittert één telg met bijzondere glans: Catharina van Hemessen. Vandaag klinkt haar naam misschien zelfs vertrouwder dan die van haar vader. Als eerste vrouwelijke kunstenaar uit de Habsburgse Nederlanden van wie werk bewaard bleef, schreef zij geschiedenis in een tijd waarin schilderen vooral een mannenzaak was.

Daar onderscheidde Catharina zich door vastberadenheid en finesse. Haar kleine schilderijen getuigen van technische beheersing, maar evenzeer van een opmerkelijke psychologische diepgang. Ze signeerde haar werk met trots en werd tijdens haar leven reeds bewonderd door kenners in binnen- en buitenland, zoals Guicciardini en Vasari. Rond 1556 verhuisde ze zelfs naar Spanje, waar ze zich bewoog binnen de entourage van Maria van Hongarije.

Tijdens deze tentoonstelling wordt een aanzienlijke selectie werken uit haar kleine maar indrukwekkende oeuvre samengebracht: intieme portretten en religieuze taferelen waarin haar verfijnde handschrift van dichtbij te bewonderen valt.

Van Hemessen &Vader is veel meer dan een klassieke monografische opstelling. Het is een onverteld relaas over artistieke vernieuwing, over familie als creatief ecosysteem, over de rol van vrouwen in de kunst, en over Antwerpen als bakermat van innovatieve ideeën. Dit tentoonstellingsproject verbindt topstukken met nieuwe inzichten, en nodigt uit tot reflectie over hoe liefde voor kunst ontstaat, wordt doorgegeven en zo leidt tot nog meer schoonheid.

Afbeelding: Jan Sanders van Hemessen en de Meester van Paulus en Barnabas, Laatste oordeel met donorportretten van Adriaen Rockox en Catharina van Overhoff (detail), ca. 1535-1540. Olie op paneel [Sint-Jacobskerk]