Jean Delville, Mysteriosa, 1892

Jean Delville (1867-1953), Mysteriosa (1892) Brussel, Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België 

De mysteries van Mysteriosa..

Ook te ontdekken in de Spilliaertzaal, van 18 november 2026 tot 9 mei 2027: Vragen aan Mysteriosa.

Vragen aan Mysteriosa. Een tekening van Jean Delville doorgelicht.

Twee titels, twee signaturen en twee data: Mysteriosa, de tekening van Jean Delville, intrigeert al jaren. Een grondig materiaal-technisch onderzoek brengt eindelijk antwoorden, die in de Spilliaertzaal worden toegelicht. Een echte ‘cold case’ uit de kunstgeschiedenis, opgelost dankzij wetenschappelijk onderzoek. 

De tekening Mysteriosa van Jean Delville, een van de topstukken uit de collecties van de  KMSKB, roept nog vele vragen op. Met een focuspresentatie over dit enigmatische werk wensen we er twee op te helderen: het mysterie van de dubbele titel en van de dubbele signatuur en datering. 

Dubbele titel?  

Oorspronkelijk was de in 1892 gesigneerde en gedateerde tekening bekend onder de titel Mysteriosa. Het werk werd in 1924 vermeld als een sanguine, een tekening in rood krijt, en in 1942 noteert Delville in een ongepubliceerde oeuvrelijst: Mystère, kleurpotlood. Nieuw materiaal-technisch onderzoek heeft uitgewezen dat beide materialen werden gebruikt, samen met houtskool en grafietpotlood, maar geen pastel, zoals vroeger werd gedacht. 

Postuum raakte de titel Portret van mevrouw Stuart Merrill in zwang. Volgens Olivier Delville (1904-1990), een zoon van de kunstenaar, was Delville gefascineerd door de ongewone schoonheid van Claire Rion, een Belgische muzikante die in 1908 gehuwd is met Amerikaanse schrijver Stuart Merrill (1863-1915). Rion werd op 23 oktober 1882 in Vorst geboren. Het echtpaar verbleef tot Merrills dood regelmatig in Brussel. Aangezien Rion een jong meisje van 9 of 10 jaar was op het moment dat Delville de tekening Mysteriosa in 1892 realiseerde en het onduidelijk is of zij daadwerkelijk voor het werk poseerde, zullen we deze tweede titel niet langer gebruiken. 

Dubbele signatuur en datering?  

Mysteriosa is in de rechterbenedenhoek voorzien van de handtekening van Jean Delville en de datum 1892. Wanneer het werk echter uit de lijst wordt gehaald, is te zien dat de tekening oorspronkelijk in de linkeronderhoek was gesigneerd en gedateerd. Hoe valt deze dubbele vermelding te verklaren? Recent materiaal-technisch onderzoek biedt antwoorden, die toegelicht worden op de fiches. 

Deze presentatie is het resultaat van onderzoek dat is uitgevoerd door het Centre européen d’archéométrie van de Universiteit van Luik in het kader van het project ‘Face-to-face’, gefinancierd door het federaal wetenschapsbeleid (Belspo – Fed-tWin) in samenwerking met de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België (KMSKB). 

Spilliaertzaal

Sinds 21/05/2025 biedt de Spilliaertzaal een onderdompeling in het poëtische en mysterieuze universum van de Belgische tekenaar en illustrator Léon Spilliaert. Deze nieuwe ruimte omvat eveneens tijdelijke presentaties van werken op papier en brengt hulde aan de uitzonderlijke bijdrage van Spilliaert, wiens werk in dialoog treedt met dat van andere kunstenaars uit de collecties van de Koninklijke Musea.

Openingsbeeld

Jean Delville, Mysteriosa, zaalzicht

Tentoonstellingen in hetzelfde museum