Spilliaert / Ensor

Zowel James Ensor als Léon Spilliaert, beiden geboren in Oostende, waren zoniet gevormd, toch op zijn minst beïnvloed door het Oostendse milieu, zijn decor, zijn sfeer. De verbondenheid van beiden met de stad Oostende heeft voor een groot deel hun reputatie gemaakt. Elk op hun eigen idiosyncratische wijze hebben ze de stad uitgebeeld en verbeeld. Bewust van de talloze picturale mogelijkheden die het panorama op de zee en het strand hen boden, beeldden zowel Ensor als Spilliaert hun leven lang de zee, de haven en het strand uit in al hun diverse aspecten. De uitbeelding van de eigen leefwereld vormt zowel bij Ensor als Spilliaert een van de belangrijke thema’s in hun oeuvre. Waar Ensor eerder analytisch te werk gaat, geeft Spilliaert de dingen synthetisch weer. Beiden interpreteren de ‘dingen’ niet alleen verschillend, maar percipiëren die ook anders. In het gevarieerde oeuvre van James Ensor vormt de satire een van zijn meest geliefde genres. Ook bij Spilliaert zijn satire en humor niet onbelangrijk. Beide kunstenaars waren sterk geboeid door de baders die ze konden gadeslaan tijdens de zomermaanden. Ten slotte hebben beide kunstenaars eveneens religieuze onderwerpen behandeld, al moet gezegd dat de Christusfiguur bij James Ensor van groter belang was. Het werk van beide schilders in dialoog brengen, is een uitdaging die ons helpt te begrijpen hoe ze zich tegenover elkaar verhouden, maar eveneens tegenover de hen omringende wereld. Ooit omschreef het Oostends Franstalig tijdschrift Tribord (juni 1930), James Ensor als 'gematerialiseerde geest’ en Spilliaert als ‘geest tegen materie en materie tegen geest’.