'Plantentuin Meise - Collecties van wereldformaat'
De geschiedenis van de Plantentuin gaat terug tot 1797. Daarmee is de instelling ouder dan het koninkrijk België en heeft ze al meer dan twee eeuwen ervaring met planten. Na verschillende keren te verhuizen, vestigde de Plantentuin zich in het midden van de twintigste eeuw in het Domein van Bouchout, vandaag 92 hectaren groot, met heel wat historische gebouwen, waaronder een kasteel met een toren uit de twaalfde eeuw en de Balatkas, een van de oudste serres van het land. Sinds 1 januari 2014 draagt de Plantentuin officieel de naam ‘Agentschap Plantentuin Meise’. De Vlaamse overheid beheert de Plantentuin. Op de site werken naast 150 medewerkers van de Vlaamse overheid 30 medewerkers van de Franse Gemeenschap. De wetenschappelijke collecties zijn voor een groot deel federaal patrimonium dat in bruikleen gegeven werd aan het Agentschap.
In dit themanummer kunnen jullie lezen hoe rijk en uniek die verzamelingen wel zijn. Ze vormen het hart van de Plantentuin en bestaan uit een herbarium, bibliotheek, archief, kunstcollectie, maar ook uit levend erfgoed: botanische en horticulturele plantencollecties en een zadenbank. De verzamelingen leveren het materiaal voor het onderzoek in en buiten de Plantentuin. De activiteiten van de wetenschappers om de diversiteit van planten, paddenstoelen en wieren in kaart te brengen en te bestuderen, bestrijken de hele wereld, van Antarctica tot de regenwouden van Congo. Het wetenschappelijk werk start bij de correcte identificatie van de soort, of de gedetailleerde beschrijving indien het een nieuwe soort betreft. Eens soorten zijn beschreven, kunnen andere wetenschappers, en zelfs het brede publiek, deze identificeren aan de hand van gepubliceerde flora’s (nu meer en meer online). In combinatie met observatiegegevens kan vervolgens geanalyseerd worden waar soorten samen voorkomen (hotspots van diversiteit), wat het effect is van klimaatverandering of zelfs hoe een nieuwe soort ontstaat. Dit zijn essentiële inputs in het bepalen welke soorten en/of gebieden een betere bescherming nodig hebben. In die bescherming kunnen de zadenbanken van de Plantentuin een rol spelen. Tot slot kan geëvalueerd worden hoe bepaalde soorten kunnen bijdragen aan ecologische diensten voor mens en milieu, bijvoorbeeld eetbare paddenstoelen, koffievariëteiten met nieuwe aroma’s of wilde bananensoorten met resistentie tegen schimmels. Jaarlijks bezoeken ongeveer 180.000 mensen de Plantentuin. De meesten kennen vooral de plantencollecties in de tuinen, de serres en het domein, maar er is natuurlijk veel meer.