De aanleiding van de tentoonstelling is de geboorte van Christoffel Plantin in circa 1520, vijfhonderd jaar geleden. Tot nieuwe wetenschappelijke inzichten komen is één zaak, maar zonder de verspreiding ervan blijft de impact gering. Net op dat vlak was Plantin belangrijk. Meer dan de helft van de wetenschappelijke literatuur die in de zestiende eeuw verspreid werd, rolde naar verluidt van zijn drukpersen. Zijn bedrijf was in zekere zin de geleider van de zestiende eeuw, het tijdsgewricht waarin de kennis over de aarde en haar bewoners fors vooruitging. Het is de eeuw van de wetenschappelijke revolutie, of mooier nog, de eeuw van de verwondering. Columbus voer niet enkel naar een voor Europa volstrekt nieuwe wereld, hij maakte van de wereld zelf een nieuwe, grotere wereld.
Het was een gebeurtenis die de wil om de wereld te onderzoeken in een stroomversnelling bracht. Plantin publiceerde medicinale werken en reisverhalen waarin nieuwe landen, volkeren, fauna en flora werden beschreven. Er verschenen wereldkaarten zoals die van Abraham Ortelius en werken over zeeën, navigatietechnieken en positiebepaling. In 1543 gaf men in Bazel de zeven boeken over de bouw van het menselijk lichaam van Andreas Vesalius (1514-1564) uit. En nog in datzelfde jaar verscheen in Nürnberg Nicolaus Copernicus’ (1473-1543) berekening van de bewegingen van de hemellichamen, met onder meer zijn heliocentrisch model. Die wetenschappelijke geestdrift en nieuwsgierigheid verruimde niet enkel onze kennis, maar zette ook verder aan om de wereld te bedwingen en te koloniseren. Denk aan katholieke bekeringsijver, ontginning van natuurlijke reserves, onteigening, deportatie en zelfs uitroeiing van volkeren. Europa werd zowel wijs als rijk, maar ten koste van anderen.
