Rubens en Brueghel

Soms denk je dat over Rubens werkelijk alles gezegd en getoond is. Dat is een misvatting. De studie van de Antwerpse 'prins der schilders', meer bepaald het onderzoek van zijn werken met de middelen van het moderne laboratorium, is nog volop bezig. Maar ook onze kennis van zijn oeuvre vertoont lacunes en blijft al te vaak steken in clichés over weelderig naakt en barokke overdaad.

Dat merk je af en toe wanneer een tentoonstelling de schijnwerpers richt op een deelaspect van Rubens' kunst dat nauwelijks bekend of schromelijk onderschat blijkt te zijn. Zo vestigde de National Gallery in Londen in 1996 de aandacht op zijn landschappen. Het zijn schilderijen en tekeningen die hij voor zijn plezier maakte, waaronder echte juweeltjes die tot het minst gedateerde deel van zijn productie behoren. Op een groot overzicht van Rubens' tekeningen in de Albertina in Wenen in 2004 vielen vooral de meesterlijke portretten van zijn kinderen en familieleden op, nog een deel van het oeuvre dat de tand des tijd moeiteloos weerstaat. En nu is er Rubens en Brueghel samen in het Mauritshuis, een tentoonstelling die voor het eerst de samenwerking tussen Rubens en zijn vriend Jan Brueghel belicht.

De aanpak is zonder meer exemplarisch. Aan de hand van slechts een 25-tal stukken wordt het fenomeen van de 'tweehandigheid' in de zeventiende-eeuwse schilderkunst aanschouwelijk gemaakt. Voortdurend wordt de bezoeker uitgenodigd tot vergelijken. Naast de schilderijen die Rubens en Brueghel samen maakten, waarbij het een plezier is de handen te onderscheiden, hangen er ook andere voorbeelden van samenwerking uit dezelfde periode, zoals die tussen Rubens en Frans Snijders of tussen Jan Brueghel en Hendrick van Balen. De gelijkenissen en verschillen tussen deze werken laten het unieke karakter van de ontmoeting tussen de twee 'sterschilders' Rubens en Brueghel op een treffende manier uitkomen.