OKV2014.2
Op 28 januari 814 stierf Karel de Grote in zijn palts in Aken. We zijn nu 1.200 jaar later en de overlijdensdatum van deze markante historische figuur is in Europa niet onopgemerkt gebleven. Een mooi voorbeeld: Aken viert het Karlsjahr 2014 met drie tentoonstellingen die de machtscentra, kunst en verloren schatten uit de tijd van Karel met luister belichten. Ook het provinciebestuur Oost-Vlaanderen sluit zich aan bij de Europese herdenkingen. Op zijn initiatief en met zijn volle steun wordt in het Provinciaal Erfgoedcentrum in Ename een internationale, rondreizende tentoonstelling georganiseerd die een leemte vult. Terwijl andere evenementen de nadruk hoofdzakelijk leggen op Karel en zijn tijdvak, stelt dit initiatief De erfenis van Karel de Grote 814-2014 centraal.
De invalshoek is niet vrijblijvend. De aandacht gaat naar de eeuwenlange worsteling in Europa om in de grote verscheidenheid van de Europese bevolking eenheid te brengen. Dit klinkt heel hedendaags. Maar achter de actualiteit van vandaag gaat een buitengewoon boeiend verhaal schuil dat leidt naar de erfenis van Karel de Grote.
Dit verhaal had nooit zo intens kunnen worden verteld zonder de inbreng van het EU- project Cradles of European Culture / Bakermatten van de Europese Cultuur, dat in het kader van het Culture 2007-2013 programma in 2010 is goedgekeurd. 29 instituten uit 9 Europese landen nemen er aan deel. Het opzet is na te gaan of erfgoed wel degelijk de nodige impact heeft om het actuele Europa beter te helpen begrijpen.
Er is uitgegaan van de vrij onbekende geschiedenis van Francia Media, het Karolingische Middenrijk. Dit ontstond bij het verdrag van Verdun in 843 dat Karels eenheidsrijk verdeelde onder zijn drie kleinzonen, een verdeling die de verdere loop van de West-Europese geschiedenis zou bepalen: Francia Occidentalis werd later Frankrijk, Francia Orientalis werd Duitsland. En daartussenin lag Francia Media. Het was de belangrijkste transitzone die op het vlak van economie, technologie, communicatie en kunst de Noordzee met de Middellandse Zee verbond. Francia Media met zijn koninkrijken Lotharingen, Bourgondië en Italië en zijn as Aken-Rome wordt niet op zich beschouwd, maar in samenhang met aanpalende gebieden in Zuidoost-Europa (Kroatië en Slovenië) en gebieden in Centraal-Europa (Tsjechië en Slovakije). Op die wijze vormt dit geheel aan territoria als het ware een modelcasus voor een goed begrip van de Germaanse, Romaanse en Slavische diversiteit in Europa en de impact die dit had op latere pogingen van eenheidsstreven.
Binnen het kader van het EU-project zijn gerenommeerde erfgoedsites uit negen Europese landen verweven in een netwerk dat zich uitstrekt van de Noordzee en Middellandse Zee tot in Centraal-Europa. De rondreizende tentoonstelling De Erfenis De erfenis van Karel de Grote 814-2014 van Karel de Grote 814-2014 is de vrucht van die samenwerking. Ze doorloopt 2.000 jaar geschiedenis: van het Imperium van Romeinen en Karel de Grote tot de opsplitsing van dit laatste grote eenheidsrijk, van de droom van Bourgondische hertogen, de veroveringsdrift van Napoleon, de wereldconflicten in de twintigste eeuw tot het nieuwe Europa van na 1945. De tentoonstelling confronteert met heimwee naar het Romeinse en Karolingische verleden, het gebruik en misbruik van het verleden, de macht van cultuur, de verdelende en verenigende krachten in Europa. Het is een reis naar de paleisgebouwen van Karel de Grote in Ingelheim en het prestigieuze Valkhof in Nijmegen. De bezoeker ontdekt Dorestad, de grootste handelsnederzetting in de vroegmiddeleeuwse Nederlanden, en trekt verder naar Velzeke, met zijn Romeinse vicus en zijn fiscus met imperiale bidplaats. In het markgrafelijke centrum van Ename vindt hij een uitzonderlijk goed bewaarde Ottoonse rijkskerk. Hij bewondert de benedictijnenabdij met haar verdedigingstoren in Montmajour en de kunststad Ravenna. Ten slotte reist hij door naar de grensgemeenschappen in Biskupija en Gradišče boven Bašelj met hun militaire en christelijke elites en laat hij zich verrassen door het kerkje in Kostol’any met zijn wondermooie muurschilderingen, de best bewaarde van heel Centraal-Europa. Zijn tocht stopt in de burcht van Praag, dat in de elfde eeuw uitgroeide tot het spirituele centrum van Bohemen.
Uiteindelijk komt hij thuis in het Europa van vandaag en wordt het allerlaatste woord aan hem gelaten.
