Inleiding

Eind 2011 kwam de kaart van Vlaanderen uit de collectie van het Antwerpse  Museum  Plantin-Morerus op de Topstukkenlijst van de Vlaamse regering. Die kaart uit 1540 is het werk van Gerard  Mercator en geeft een globaal zicht op de dorpen en steden van het graafschap. De kaart is toen op verschillende bladen gedrukt en nadien samengesteld. Een blad is evenwel verloren gegaan. Eind negentiende eeuw realiseerde de Sint-Niklase  arts en Mercatorverzamelaar Jean van Raemdonck  een facsimile waarbij hij het ontbrekende stuk aanvulde op basis van een Lafreri-atlas.

Eer aan auteur Gerard Mercator in het postuum uitgegeven Atlas sive Cosmographicae, 1595, Düsseldorf,

Eer aan auteur Gerard Mercator in het postuum uitgegeven Atlas sive Cosmographicae, 1595, Düsseldorf, Koninklijke Oudheidkundige Kring van het land van Waas (KOKW) 

Gerard  Mercator (1512-1594) werd in Rupelmonde geboren en leefde in Gangelt, 's-Hertogenbosch, Leuven, Antwerpen en  Duisburg.  Het  graafschap Vlaanderen, de hertogdommen Brabant  en Gulik  waren de landen waar hij zijn leven heeft doorgebracht. Het Habsburgse Rijk was de dominante machtsfactor die mee zijn leven heeft beïnvloed. Zijn kaart­ en globeproducties op zich hadden hem geen topplaats in de wereldgeschiedenis opgeleverd; zijn bijzondere projectietechniek om een globe op een kaart  te projecteren  die daardoor beter bruikbaar is voor de navigatie op zee hebben dat uiteindelijk wel mogelijk gemaakt.

Zijn leven en zijn erfenis zijn werelderfgoed. In de loop van de negentiende eeuw is hij in het pantheon van de grote geleerden uit de zestiende eeuw bijgezet. Tegelijkertijd begon ook de strijd over zijn nationaliteit: Vlaming of Duitser. Tussen 1552 en zijn overlijden in 1594 woonde en werkte  hij in Duisburg en maakte er ook zijn belangrijkste kaarten. De stad waar hij gestorven is, stimuleerde eind negentiende eeuw zijn herdenking.  Ook Vlaanderen herontdekte zijn naam en faam. Die verdienste is vooral op het conto te schrijven van Jean van Raemdonck, antiquarisch geïnteresseerde  en  medestichter van de regionale Oudheidkundige Kring van het Land van Waas. Hij lag ook aan de basis van de eerste wetenschappelijke biografie (in het Frans) over Mercator die in ons land werd gepubliceerd en aan de realisatie van het Mercatorstandbeeld te Rupelmonde.

Zijn inzet resulteerde in een ruime Mercatorcollectie te Sint­ Niklaas, de bakermat van het huidige  Mercatormuseum. Naast zijn erfgoedwaarde blijft de globale Mercatorerfenis vandaag  belangrijk.  Zelfs in onze hoogtechnologische wereld wordt nog dagelijks de Mercatorprojectie gebruikt om allerhande  navigatiehulpmiddelen -ook  voor de automobilist en de recreant- te laten werken. Een ode aan een Vlaamse Guliker wiens vijfhonderdste  geboortejaar in 2012 wordt herdacht in binnen- en buitenland.

Dit artikel is beschikbaar voor abonnees

Een abonnement kost slechts €59 euro per jaar  (leraren €55 en studenten €51) en je ontvangt daarvoor 6 publicaties.

Reeds abonnee? Dan kan je hier inloggen.

Abonnement

Een abonnement kost slechts €59 euro per jaar  (leraren €55 en studenten €51) en u ontvangt daarvoor 6 publicaties.

Abonnement online

Lees alle artikels van OKV online en doorzoek de voorbije vijftig jaargangen voor slechts €31.

Abonnement + Museumpas

Wie een nieuwe Museumpas (€62) aanschaft samen met een OKV-abonnement (€59) betaalt slechts €117 i.p.v. €121voor combi museumpas en abonnement.

Proefabonnement

Proef eens van OKV.
Voor €32 krijg je drie nummers toegestuurd.