In 2021 kocht de Vlaamse Gemeenschap voor 3,98 miljoen euro werk van hedendaagse kunstenaars. Fantastisch! Deze onverwachte, ongezien grote investering en de zaken die erbij komen kijken, doen wel bedenkingen rijzen over het collectiebeleid.
Monika Droste & Guy Rombouts, FOOR AZART, Fairground AZART, 1989, 26 letters elk bestaande uit 2 geplooide letters en 3 verticale buizen van 5 x 5 cm, hoogte 200 cm , breedte 135 cm
Collectie Vlaamse Gemeenschap in langdurige bruikleen aan Middelheimmuseum, Antwerpen
Courtesy Annie Gentils Gallery
De Vlaamse Gemeenschap geeft de aankoop van 281 werken van 180 hedendaagse kunstenaars in bruikleen aan het S.M.A.K., M Leuven, Middelheim, M HKA, Mu.ZEE en het FoMu. Voor de verwervingen van de Collectie Vlaanderen zijn al verschillende strategieën ingezet, zoals steunaankopen, aankopen op voorstel van musea of een externe curator. Sinds 2015 is een adviescommissie in het leven geroepen. De huidige is benoemd van 2019 tot 2023 en bestaat uit freelance curator Luk Lambrecht, in 2020 winnaar van de Ultima Beeldende Kunst, Wim Waelput, directeur van de hedendaagse kunstruimte La Loge in Brussel, en Louise Osieka, directeur van C-mine in Genk. Jaarlijks kopen zij hedendaagse beeldende kunst aan voor een bepaald budget van cultuur. In 2021 gaat dat over 250.000 euro. “In mei krijg ik te horen dat de Vlaamse Gemeenschap vanuit coronamiddelen datzelfde jaar nog 3 miljoen zal spenderen aan de aankoop van beeldende kunst,” vertelt Lambrecht. “Dat is opgetrokken naar 3,75 miljoen, wat de ene verbazing na de andere betekende.” “Het komt ongeveer overeen met het aankoopbudget dat het M HKA de voorbij 25 jaar kon uitgeven,” weet Jan De Vree als collectieverantwoordelijke. “Dat was even schrikken.”
Eind 2020 was minister van Cultuur Jan Jambon op de hoogte van die coronamiddelen, maar een half jaar was nodig voor onderzoek en goedkeuring om ze in te zetten. Wat bleek: heel wat beeldende kunstenaars konden de afgelopen twee jaar tijdens de pandemie geen beroep doen op de culturele activiteitenpremie omdat ze niet beschikken over een ondernemingsnummer.
Gezien de beperkte tijd en het enorme budget heeft minister Jan Jambon de kleine commissie uitgebreid met De Singel-curator Heidi Ballet, Claudine Hellweg, artistiek leider van Kunst in Huis, en de collectieverantwoordelijken van de zes betrokken musea. “Het was een stunt,” vertelt Lambrecht. “Pas eind juni 2021 zijn we de eerste keer samengekomen met de musea om onze aanpak te bekijken en eind oktober waren we klaar.” Eva Wittocx van museum M en De Vree van M HKA bevestigen dat het een intens proces was en haast onmogelijk om het op zo’n korte tijd te realiseren. “Het kabinet had er geen idee van hoe een aankoopproces verloopt,” zegt De Vree. “Dat vraagt veel onderzoek en onderhandelingen met de galerie en/of kunstenaar.” Het was een primeur dat de musea samen aan tafel zaten om aankopen te doen. De reacties zijn positief. Zowel Lambrecht als De Vree hebben het over veel, maar toffe discussies en een fijne samenwerking. “We dachten mee na over collecties van de anderen,” aldus Wittocx. “Het was ook interessant om zo elkaars collectie beter te leren kennen.”
