OKV2012.1
Eind 2011 kwam de kaart van Vlaanderen uit de collectie van het Antwerpse Museum Plantin-Morerus op de Topstukkenlijst van de Vlaamse regering. Die kaart uit 1540 is het werk van Gerard Mercator en geeft een globaal zicht op de dorpen en steden van het graafschap. De kaart is toen op verschillende bladen gedrukt en nadien samengesteld. Een blad is evenwel verloren gegaan. Eind negentiende eeuw realiseerde de Sint-Niklase arts en Mercatorverzamelaar Jean van Raemdonck een facsimile waarbij hij het ontbrekende stuk aanvulde op basis van een Lafreri-atlas.
Eer aan auteur Gerard Mercator in het postuum uitgegeven Atlas sive Cosmographicae, 1595, Düsseldorf, Koninklijke Oudheidkundige Kring van het land van Waas (KOKW)
Gerard Mercator (1512-1594) werd in Rupelmonde geboren en leefde in Gangelt, 's-Hertogenbosch, Leuven, Antwerpen en Duisburg. Het graafschap Vlaanderen, de hertogdommen Brabant en Gulik waren de landen waar hij zijn leven heeft doorgebracht. Het Habsburgse Rijk was de dominante machtsfactor die mee zijn leven heeft beïnvloed. Zijn kaart en globeproducties op zich hadden hem geen topplaats in de wereldgeschiedenis opgeleverd; zijn bijzondere projectietechniek om een globe op een kaart te projecteren die daardoor beter bruikbaar is voor de navigatie op zee hebben dat uiteindelijk wel mogelijk gemaakt.
Zijn leven en zijn erfenis zijn werelderfgoed. In de loop van de negentiende eeuw is hij in het pantheon van de grote geleerden uit de zestiende eeuw bijgezet. Tegelijkertijd begon ook de strijd over zijn nationaliteit: Vlaming of Duitser. Tussen 1552 en zijn overlijden in 1594 woonde en werkte hij in Duisburg en maakte er ook zijn belangrijkste kaarten. De stad waar hij gestorven is, stimuleerde eind negentiende eeuw zijn herdenking. Ook Vlaanderen herontdekte zijn naam en faam. Die verdienste is vooral op het conto te schrijven van Jean van Raemdonck, antiquarisch geïnteresseerde en medestichter van de regionale Oudheidkundige Kring van het Land van Waas. Hij lag ook aan de basis van de eerste wetenschappelijke biografie (in het Frans) over Mercator die in ons land werd gepubliceerd en aan de realisatie van het Mercatorstandbeeld te Rupelmonde.
Zijn inzet resulteerde in een ruime Mercatorcollectie te Sint Niklaas, de bakermat van het huidige Mercatormuseum. Naast zijn erfgoedwaarde blijft de globale Mercatorerfenis vandaag belangrijk. Zelfs in onze hoogtechnologische wereld wordt nog dagelijks de Mercatorprojectie gebruikt om allerhande navigatiehulpmiddelen -ook voor de automobilist en de recreant- te laten werken. Een ode aan een Vlaamse Guliker wiens vijfhonderdste geboortejaar in 2012 wordt herdacht in binnen- en buitenland.