De Tervurenlaan in het begin van deze eeuw. Gezicht van aan de huidige rotonde van het Koloniën paleis.

Eeuwfeest in het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika

Archief

OKV1997.3

Koop in onze winkel

Elie Lainé, ontwerp van de Franse Tuinen. Vogelperspectief van de parterres en de trappen die naar de spiegelvijver leiden, 1893.

In 1997 is het precies honderd jaar geleden dat de eerste "Koloniale Tentoonstelling" georganiseerd werd in Tervuren, en dit in het kader van de Wereldtentoonstelling van 1897 te Brussel. Hiervoor werd het Koloniënpaleis gebouwd, de Tervurenlaan aangelegd en kwam er ook de tramverbinding Brussel-Tervuren.
Een jaar later, in 1898, kreeg de tijdelijke tentoonstelling door haar overdonderend succes een permanent karakter. Koning Leopold II besliste immers om van het Koloniënpaleis een Kongomuseum te maken met een museale en wetenschappelijke opdracht.

In het kader van die herdenking worden in 1997-1998 dan ook heel wat activiteiten georganiseerd.

Een eerste luik omvat vier tentoonstellingen. Hier is de filosofie dubbel: terugblikken op het verleden met de tentoonstelling Met de tram naar Kongo, maar tegelijkertijd de visie naar de toekomst verduidelijken. Het Koninklijk Museum voor Midden Afrika wil zijn grenzen verder opentrekken; met de tentoonstelling over Zimbabwe naar het Zuiden toe, met Magisch Marokko naar het noorden, en met Het tweede gezicht (West-Afrikaanse maskers) naar het westen.

Ook het museum zelf wordt niet vergeten, de permanente collectie wordt opgefrist. In de marge van de tentoonstelling is er een tweede luik met allerlei randactiviteiten.

Louis Tilz, 'Exposition Internationale de Bruxelles 1897. Diplôme Commémoratif'. Herinneringsdiploma voor de deelnemers.

Tervuren en de koloniale tentoonstelling van 1897

In 1897 werd de wereldtentoonstelling "Exposition Bruxelles-Tervueren" ingericht. Eén van de meest fascinerende evenementen was zonder twijfel de "Koloniale Tentoonstelling" in Tervuren. In het Koloniënpaleis werden import- en exportartikelen, verzamelingen etnografica, fauna, flora, en chryselefantiene beelden in een schitterend art nouveau-decor tentoongesteld. Aan de vijvers werden drie Afrikaanse dorpen opgericht, waar 267 Afrikanen het publiek op een meer directe manier in contact brachten met het verre Kongo. Door het succes van deze tentoonstelling kreeg de collectie vanaf 1898 een permanente opstelling. Door plaatsgebrek werd reeds in 1910 een nieuw gebouw - het huidige Museum - in gebruik genomen.

De tentoonstelling Met de tram naar Kongo zal al deze gebeurtenissen visualiseren. Eerst wordt in een kort bestek de geschiedenis geschetst van de Warande met het kasteel van de hertogen van Brabant, de verwezenlijkingen van Karel van Lorreinen en met het Paviljoen van de Prins van Oranje. Een volgend deel plaatst Leopold II en Kongo in de kijker en vertelt hoe de koning, met medewerking van Henry Morton Stanley, zijn privé-kolonie verkreeg. De hoofdbrok is de "Koloniale Tentoonstelling" van 1897 zelf. Deze moest een uithangbord worden van de prestaties die in de Onafhankelijke Kongostaat reeds geleverd waren en van de mogelijkheden die Kongo bood.

In de tentoonstelling worden niet alleen de "Koloniale Tentoonstelling" en de Afrikaanse dorpen geëvoceerd, maar via iconografisch materiaal wordt ook de sfeer van de nevenactiviteiten opgeroepen.