Het prentenkabinet van KBR bewaart de grootste grafische verzameling van het land. Met ruim 740.000 werken op papier behoort ze qua omvang tot de Europese top. Achter dit duizelingwekkende getal gaat een heel diverse verzameling schuil. Zoals de naam al aangeeft, behoren prenten tot de kern van de collectie. Het zijn in de eerste plaats gedrukte beelden in uiteenlopende technieken zoals kopergravures, etsen, houtsneden en lithografieën. Sinds het midden van de vijftiende eeuw zijn prenten in het Westen in omloop. De oudste stukken uit de verzameling dateren uit die tijd.

De collectie omvat vele meesterwerken van grote namen als Dürer, Bruegel, Goltzius, Van Dyck en Ensor. In de depots rusten ook de werken van duizenden minder bekende prentmakers uit de meer dan vijfhonderd jaar oude geschiedenis van de grafiek. Lang niet alle stukken hebben artistieke waarde. Het historische of documentaire belang is ook steeds een leidraad geweest bij het verzamelen. Naast gedrukte stadsgezichten, portretten en modeplaten zijn er deelverzamelingen met bijvoorbeeld spotprenten, ex librissen, speelkaarten, behangpapier, loterijbiljetten, centsprenten, kalenders en diploma’s. Verder is er een omvangrijke verzameling prentbriefkaarten en affiches, voornamelijk uit de periode 1890-1940. Foto’s werden nooit systematisch verzameld. Toch bevat de collectie een belangrijk fonds vroege fotografieën die een vrij compleet beeld geven van de opkomst van de fotografie in België.

Johannes Wierix naar Albrecht Dürer, De melancholie KBR Prentenkabinet

Johannes Wierix naar Albrecht Dürer, De melancholie, 1602, burijngravure, S.IV 84794

Anders dan prenten, waarvan meestal verschillende afdrukken bestaan, zijn met de hand getekende voorstellingen uniek. De verzameling tekeningen omvat naar schatting 25.000 bladen, waarvan ongeveer een vijfde van voor 1800 dateert. Ook binnen deze groep zijn er grote verschillen. Er zijn uiterst kostbare en zeldzame bladen van bijvoorbeeld Bruegel, Jordaens en Rops, maar net zo goed werktekeningen van ambachtslieden of schetsen van anonieme amateurs.

Het zwaartepunt van de verzameling ligt bij de West-Europese grafiek en in het bijzonder bij België en de oude Nederlanden. Er zijn ook enkele kleinere deelverzamelingen met niet-westerse werken op papier aanwezig. Naast een aanzienlijke collectie Japanse houtsneden uit de achttiende en negentiende eeuw is er een belangrijk ensemble tekeningen van Congolese kunstenaars uit de periode 1920-1940.

De chalcografie van Brussel is een onderdeel van het prentenkabinet. Hier wordt een collectie historische en moderne drukvormen bewaard. Het gaat om geëtste en gegraveerde koper- en zinkplaten, houtblokken en linosneden. Daarnaast is er een atelier waar deze drukvormen volgens de regels van de kunst worden afgedrukt en te koop aangeboden via de shop van KBR. Een deel van de collectie heeft een hoge erfgoedwaarde en wordt niet langer afgedrukt.

Door haar encyclopedische, documentaire en zelfs pedagogische karakter sluit de verzameling van het prentenkabinet mooi aan bij de opdracht van de bibliotheek in haar geheel, die als nationale wetenschappelijke bibliotheek de taak heeft alle Belgische publicaties te verzamelen en te bewaren, en die een omvangrijk cultureel en historisch patrimonium beheert en bestudeert. Door hun grote erfgoedwaarde of artistieke kwaliteit zouden grote delen van de verzameling niet misstaan in een museum. Door de relatieve fragiliteit en lichtgevoeligheid kunnen werken op papier niet permanent worden tentoongesteld. Ook de bewaring en ontsluiting van honderdduizenden documenten van zeer uiteenlopende aard is een grote uitdaging. Het zijn maar enkele redenen waarom de verzameling niet permanent voor iedereen toegankelijk is, althans niet op de manier zoals museumcollecties dat doorgaans zijn.

Dit artikel is beschikbaar voor abonnees

Een abonnement kost slechts €59 euro per jaar  (leraren €55 en studenten €51) en je ontvangt daarvoor 6 publicaties.

Reeds abonnee? Dan kan je hier inloggen.

Abonnement

Een abonnement kost slechts €59 euro per jaar  (leraren €55 en studenten €51) en u ontvangt daarvoor 6 publicaties.

Abonnement online

Lees alle artikels van OKV online en doorzoek de voorbije vijftig jaargangen voor slechts €31.

Abonnement + Museumpas

Wie een nieuwe Museumpas (€62) aanschaft samen met een OKV-abonnement (€59) betaalt slechts €117 i.p.v. €121voor combi museumpas en abonnement.

Proefabonnement

Proef eens van OKV.
Voor €32 krijg je drie nummers toegestuurd.