OKV2012.6
OCMW collecties zijn minder bekend bij het grote publiek, maar ze zijn historisch en maatschappelijk van groot belang. Wat zijn dat voor verzamelingen en waarom is het de moeite waard er in dit OKV-nummer bijzondere aandacht aan te besteden? Wat is de (cultuur)historische betekenis van deze collecties, die veel ouder zijn dan ‘klassieke’ musea en die een intrinsieke maatschappelijke relevantie hebben?
Het Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn is een overkoepelende instelling op gemeentelijk niveau die instaat voor tal van aspecten van sociale en maatschappelijke dienstverlening. Deze wettelijk gereglementeerde structuur gaat terug op de latere middeleeuwen. In de twaalfde en dertiende eeuw beginnen overal in Europa stedelijke en kerkelijke overheden de zorg voor armen, behoeftigen en zieken op een meer gestructureerde wijze te organiseren. Allengs wordt de versnipperde liefdadigheid – verzorgd door adel, burgerij, kloosters en kerken – meer gereglementeerd, waarbij door de snel toenemende verstedelijking in de Lage Landen het de stedelijke autoriteiten zijn die hierin coördinerend en sturend optreden. Vaak zijn het kloosterordes en kloosterlingen die met de feitelijke uitvoering van de zieken en armenzorg belast worden, en dat onder toezicht van de stedelijke magistraten. Naast de hospitalen die zieken en bejaarden opvangen, en de in grote getale opgerichte godshuizen als huisvesting voor de behoeftigen, zijn het de zogeheten ‘Bergen van Barmhartigheid’ waar de liefdadigheid en armenzorg gecentraliseerd worden.
