De laatste Romeinen in het fort van Oudenburg

Oudenburg is een stad op een tiental kilometer van Oostende, aan de Belgische kust. Haar oorsprong gaat, net als die van Tongeren, terug tot de Romeinse tijd. Van de tweede tot de vijfde eeuw na Christus stond er een groot fort – eerst in hout en aarde, later in steen. Dat speelde een belangrijke rol in de verdediging van de kuststrook en het hinterland, onder andere tegen piraten en invallende Germanen.

Al 75 jaar vindt in Oudenburg regelmatig archeologisch onderzoek plaats. Dat richt zich niet alleen op de resten van het fort, maar ook op de grafvelden errond. Daar werden de bewoners van het fort eeuwenlang begraven. Tussen 2021 en 2025 nam een team van de Universiteit Gent (o.l.v. dr. Vince Van Thienen), in samenwerking met het Agentschap Onroerend Erfgoed van de Vlaamse overheid (o.l.v. dr. Sofie Vanhoutte), de menselijke resten, kledij en voorwerpen uit een groot aantal graven onder de loep. Specialisten bestudeerden de skeletresten om het geslacht, de leeftijd en eventuele ziektebeelden vast te stellen. Door de verhouding van strontium- en zuurstofisotopen in tandglazuur te analyseren, bepaalden de onderzoekers waar de mensen geboren waren of opgroeiden.

Het onderzoek leidde tot nieuwe inzichten in het leven van de mensen die in het fort woonden, in het bijzonder in de vierde en de vijfde eeuw. Het maakte toen deel uit van de Litus Saxonicum, een grootschalige kustverdediging die bescherming moest bieden tegen invallen van Germaanse stammen. In de pop-upexpo wordt een blik geworpen op het leven van drie mensen die het fort tussen 380 en 430 na Christus bewoonden: een officier, een jonge vrouw en een kind. Ze getuigen van de veranderingen die de samenleving onderging door de versmelting van Romeinse en Germaanse tradities. Een gelijkaardige ontwikkeling voltrok zich in die tijd ook in de streek rond Tongeren.

Vitrines met grafvondsten en artistieke illustraties van Karel De Wolf schetsen een levendig beeld van hoe het leven van de laatste Romeinen in Oudenburg eruitzag. Via tablets krijgen bezoekers toegang tot verdiepende informatie en 3D-modellen van vondsten uit een aantal graven.