'Het Africamuseum'
Toen ik op 1 augustus 2001 aantrad als directeur van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika nam ik het initiatief om samen met het hele personeel de werking van het museum door te lichten en een strategisch plan te ontwikkelen. Alle problemen, opportuniteiten, sterktes en zwaktes kwamen daarbij aan bod. Dankzij die oefening werd het voor iedereen al vrij snel duidelijk dat de eerste prioriteit in de hervorming van de instelling de renovatie van de permanente tentoonstelling van het museum moest zijn. Aangezien de permanente tentoonstelling sinds de jaren vijftig niet meer fundamenteel gewijzigd was, droeg het museum nog steeds de boodschap van toen uit. Dat wil zeggen dat het museum nog steeds het beeld van België over Afrika toonde van voor de dekolonisatie. Onder impuls van een kleine groep wetenschappers en mensen van de publiekswerking werd begonnen met het uittekenen van een verhaallijn. Tegelijk werd het plan uitgewerkt om ook het museumgebouw zelf te restaureren, want naast de grondige inhoudelijke renovatie was er ook nood aan een betere infrastructuur die beantwoordt aan de vereisten van een museum van de eenentwintigste eeuw. Het imposante museumgebouw is een beschermd monument dat dateert van 1910 en ademt de koloniale sfeer uit. Zo wordt niet minder dan 45 keer het anagram van Leopold II herhaald in het gebouw. Het was dan ook een grote uitdaging om in dit gebouw een nieuw verhaal te vertellen. Voor de uitwerking van de nieuwe verhaallijn werkten de wetenschappelijke medewerkers van het AfricaMuseum samen met mensen uit de Afrikaanse diaspora, wetenschappelijke experten en specialisten uit Afrika. Het resultaat is een permanente tentoonstelling die focust op Midden-Afrika vanuit een hedendaags perspectief, die vertrekt vanuit de eigen collecties en de mens centraal stelt. Het nieuwe museum is niet langer een museum van het koloniale Afrika, maar wel van het Afrika van vandaag en van de toekomst, zonder de gedeelde geschiedenis tussen België en de landen van Midden-Afrika te verwaarlozen. Daarbij worden de pijnlijke momenten uit het koloniale verleden, net als het racisme dat daar een stevige voedingsbodem kreeg, niet uit de weg gegaan. Ook hedendaagse thema’s worden behandeld, zoals de Belgen van Afrikaanse afkomst, biodiversiteit en klimaatverandering, het dagelijks leven, talen en muziek, de rol die internet en nieuwe media spelen op het Afrikaanse continent en de paradox van de rijkdommen in Afrika.
GUIDO GRYSEELS, Algemeen directeur