In de National Gallery in Londen kan je tot 11 april 2027 terecht voor een unicum: alle tien bewaarde portretten van Jan van Eyck (ca. 1390?-1441) onder één dak. Slaagt deze prestigieuze instelling er ook in om de vele mythes rond de schilder en zijn werk op te helderen?
Om maar meteen te antwoorden op die vraag: neen, de meeste losse eindjes en twistappels – dat zijn er
nogal wat – blijven voer voor discussie voor de komende decennia, maar dat maakt de expo er niet minder
waardevol om, ook de catalogus niet.
Illusie en allusie in Jan van Eycks portretten
Emma Capron & Nicholas Flory, Van Eyck. The Portraits, 208 blz.
De acht essays en de catalogusnotities zijn secuur geschreven en vaak diepgravend, niet zelden verhelderend
en soms verfrissend qua ideeëngoed, maar ook in hoge mate stof voor specialisten. De auteurs geven een onderbouwd inzicht in het portret als hoeksteen van Van Eycks oeuvre door middel van uiteenlopende onderwerpen als een historische situering, de illusionistische weergave van materialen, diverse signaturen en opschriften of zijn teken- en olieverftechniek.
Gepenseelde présence
Het (zelfstandig) portret is een genre dat goed vertegenwoordigd is binnen het overgeleverde oeuvre:
tien van ongeveer vierentwintig werken. Negen daarvan zijn schilderijen, een betreft de enige tekening die
zonder discussie van de hand van Jan van Eyck is. Dat die tekening uit het Kupferstich-Kabinett in Dresden
te zien is, is uitzonderlijk. Grafisch werk is erg lichtgevoelig en dit exemplaar is notoir fragiel. Bovendien
is dit, in het beperkte corpus van vijftiende-eeuwse tekeningen uit de Bourgondische Nederlanden, met
voorsprong het magistraalste stukje papier.