OKV2026.5
Van zelden gehoorde componistes in de Klaraprogramma’s tot ongeziene schilderessen en beeldhouwsters in de Europese musea: vrouwelijke kunstenaars uit de vorige eeuwen hebben (eindelijk) de tijdsgeest mee. En daar is al de volgende (her)ontdekking: het Museum voor Schone Kunsten in Gent belicht de boeiende postimpressioniste Jenny Montigny (1875-1937).
Kun je elk van deze vrouwen ‘een goed bewaard geheim’ noemen, een parel uit de kunstgeschiedenis die geduldig heeft gewacht om ontdekt te worden? Zijn zij allen ‘vergeten’, wat zou betekenen dat zij ooit beroemd waren? Dat zou een problematische veralgemening zijn. Enkelen hebben faam verworven voor ze werden uitgewist, terwijl andere carrières zich voornamelijk in de schaduw hebben afgespeeld. Voor mannen is dat trouwens evengoed het geval. Op de vraag welke grote artiesten rond 1900 actief waren, komt de gemiddelde kunstliefhebber vandaag allicht niet veel verder dan Ensor, Van Gogh en Spilliaert. Wie kent nog Breitner, Degouve de Nuncques, De Hem of Montigny?
Met deze laatste verplaatsen we ons naar Gent in het fin de siècle. Net als Brussel en Antwerpen was de stad dan een cultureel bolwerk, waaraan heel wat vrouwen participeerden. Voor zijn licentiaatsverhandeling turfde Karel Blondeel lang geleden liefst vijfenvijftig kunstenaressen die er tussen 1880 en de Eerste Wereldoorlog actief waren. De overgrote meerderheid behoorde tot een familie uit de hogere burgerij; in de lijst met beroepen die hun ouders uitoefenden, treffen we vaak groothandelaars, industriëlen, artsen en renteniers aan. Qua ideologie behoorden zij – op een handvol katholieken en een enkele libertaire socialist na – tot het liberale en antiklerikale kamp. Zowat in al deze gezinnen was huispersoneel aanwezig, van dienstboden over koks tot koetsiers.
Een ander opvallend cijfer: bijna dertig procent van deze vrouwelijke kunstenaars zou nooit trouwen of kinderen krijgen. In slechts 25 van deze 38 gezinnen werden kinderen geboren, doorgaans één of twee. Ook dat getal ligt opmerkelijk laag.
