EARLY GAZE in FOMU - “Fotografie is nooit neutraal geweest.”

Tussen de allereerste mugshots en ontluikende kunstfotografie door, botsen we al snel op hoe fotografie vormgaf aan macht, identiteit en ongelijkheid in het jonge België. Wat begon als een wonder van innovatie en poging tot documentatie, bleek een politiek en sociaal instrument dat gretig werd ingezet.

Het startpunt voor EARLY GAZE ligt in de rijke collectie negentiende-eeuwse fotografie van het FOMU in Antwerpen, een schat die allang vroeg om een nieuwe lezing. “De laatste grote tentoonstelling over Belgische negentiende-eeuwse fotografie dateert van 1989. Intussen is er nieuw materiaal ontdekt, is er verder onderzoek verricht en zijn onze inzichten veranderd. We kunnen vandaag niet meer met dezelfde oude blik naar die thema’s kijken”, legt Tamara Berghmans (curator FOMU) uit.

Dat het ontstaan van België in 1830 en de geboorte van de fotografie in 1839 wel heel dicht bijeen lagen, nodigde uit om hun wisselwerking te onderzoeken. De expo neemt bezoekers mee langs acht thematische invalshoeken aan de hand van beelden die lang verborgen bleven, aangevuld met historische camera’s en de allereerste fotografische procedés. “Natuurlijk stoten we soms ook op hiaten: beelden die we graag zouden tonen, maar die er niet (meer) zijn. Dan stel je jezelf automatisch vragen: zijn ze nooit gemaakt? Zijn ze wel gemaakt maar nooit verzameld? Of zijn ze in de loop van de tijd gewoon verdwenen?”, aldus nog Berghmans. Van artistieke experimenten tot wetenschappelijke documentatie, van nieuwsverslaggeving tot propagandistische boodschappen en koloniale representatie; telkens komen dezelfde vragen terug: wie is er afgebeeld en wie niet? Wie maakte welke foto’s en wat zegt dat ons?