Getijdenboeken vormen het perfecte uitgangspunt om de middeleeuwse maatschappij te doorgronden. Deze gekoesterde boekjes vol religieuze smeekbeden waren een instrument van zowel imagovorming als devotie en laten ons toe om diep in de ziel van hun lezers te kijken. De tentoonstelling Trots en Troost (Openbare bibliotheek Brugge en Musea Brugge) haalt alles uit de kast om de betekenis van deze bijzondere boeken voor hun lezers en eigenaars bloot te leggen.
Meester van de Bedford Hours (navolger), Getijdenboek voor het gebruik van Parijs, ca. 1435-1450, Openbare Bibliotheek (Hoofdbibliotheek Biekorf), Brugge, Stichting Van Caloen
Joris van der Paele bij Jan van Eyck, Isabella van Portugal bij Petrus Christus, Maarten van Nieuwenhove bij Hans Memling, allen lieten ze zich portretteren met een van hun belangrijkste bezittingen: een getijdenboek. Waarom was het getijdenboek zo’n populair accessoire bij Bourgondische opdrachtgevers? En wat vertellen getijdenboeken over de leef- en denkwereld van de geportretteerden? De Openbare Bibliotheek Brugge en Musea Brugge proberen die vragen te beantwoorden in een gezamenlijke focustentoonstelling die het getijdenboek niet louter als esthetisch object beschouwt, maar ook als een socio-culturele blik op het middeleeuwse verleden. Zo’n 35 objecten, bijna uitsluitend afkomstig uit de rijke collecties van de stad Brugge, vertellen het verhaal van deze middeleeuwse bestsellers. Bovendien beleef je twee keer plezier aan deze opstelling, want halverwege de tentoonstellingstermijn worden de lichtgevoelige folio’s omgedraaid.
Getijdenboeken zijn handschriften die vooral door middeleeuwse leken gebruikt werden tijdens hun privédevotie. Ze ontstonden rond de dertiende eeuw als een soort wereldse tegenhanger van de brevieren die in kloosters gebruikt werden om de dag in te delen aan de hand van gebeden. Getijdenboeken komen in alle vormen, maten en talen. Sommige onschatbare exemplaren zijn hét toonbeeld van Bourgondische luxe, compleet met leren banden, vergulde bladzijden en oogstrelende miniaturen, geschilderd door de belangrijkste artiesten van dat moment. Andere zijn dan weer verrassend eenvoudig en aandoenlijk beduimeld. Getijdenboeken waren dan ook populair doorheen alle lagen van de bevolking en werden besteld door mannen en vrouwen, edelen en patriciërs, geestelijken en ambachtslieden. En passant illustreren getijdenboeken hoe geletterd en meertalig de middeleeuwse samenleving in de Lage Landen was.
