Dat de Duitse expressionist Erich Heckel ook in ons land heeft gewerkt, kom je niet alleen te weten in het Oostendse Ensorhuis, waar zijn naam op de muur prijkt tussen de kunstenaars die de schelpenbaron audiëntie verleende. In het Museum voor Schone Kunsten van Gent en de imposante catalogus bij de tentoonstelling vertelt kunsthistoricus Lieven Van Den Abeele het hele verhaal: dat van de roerige avant-gardisten van Die Brücke en Heckels wedervaren als verpleger achter het front van de Grote Oorlog. Honderden schilderijen, tekeningen en houtsneden later spoorde hij terug naar Berlijn, waar zijn geliefde Siddi op hem wachtte.

Thuiskomen in Oostende ‘Ogenmens’ Erich Heckel

Erich Heckel, Verwundeter Matrose, 1915, ingekleurde houtsnede, 37,4 × 29,7 cm, Nachlass Erich Heckel

Drie jaar en negen maanden, van maart 1915 tot de Duitse aftocht in november 1918, heeft Erich Heckel (1883-1970) in België gediend als vrijwilliger in een medische eenheid van het Rode Kruis met standplaatsen in Roeselare, Oostende en Gent. De jonge dertiger had er dan al een kort maar woelig leertraject in de schilderkolonies van Dresden en Berlijn op zitten – het verhaal van Die Brücke is dat van alle hemelbestormers: zoeken en tasten, stelen met de ogen en iets nieuws willen, maar geen plan hebben, nachtbraken en naaktzwemmen, met deuren slaan en opbranden. Die periode wordt in de catalogus erudiet en uitermate bevattelijk belicht, terwijl de tentoonstelling zelf vooral een ruime en grotendeels ongeziene selectie uit Heckels oorlogswerk biedt, aangevuld met enkele rake bruiklenen. Daarbij vallen vooral Ensors Christus bedaart de storm (Mu.ZEE, Oostende) en Christus loopt over het water (Museum Folkwang, Essen) op – deze olieverfschilderijen bewonderde Heckel allicht in het atelier van de meester, tot hun licht het zijne werd. Ook twee van de drie etsen van Ensor uit Heckels nalatenschap zijn present. De opdracht op een Intrede van Christus is gedateerd in maart 1915; onze verpleger is dus onmiddellijk na zijn aankomst in België naar Ensors zolderatelier gesneld. In november van dat jaar namen Heckel en zijn kunstenaarsvrienden uit de Krankensammelstelle (verzamelplaats voor zieke en gewonde soldaten) hun intrek in Hotel Ellen in de Van Iseghemlaan, schuin tegenover Ensors huis. Vanuit zijn raam kon Heckel de schelpen en souvenirs in de winkeletalage zien liggen en de papegaai horen snateren. Als hij niet aan het werk was, ging zwemmen of zonnebaadde op het strand, liep hij bij de meester naar binnen. In een brief aan een vriend bracht Heckel verslag uit: “Hij speelde mij de zelf gecomponeerde dansmuziek voor van een ballet dat ook in kostuum[ontwerpen] en taferelen was voorbereid. Je krijgt een diepere band met zijn kunst wanneer je hem zelf in zijn merkwaardige omgeving leert kennen.” Jarenlang zou Heckel Ensors werk in Duitsland promoten bij verzamelaars en critici. Toen de meester last kreeg met de bezetter, sprongen zijn kunstenaarsvrienden voor hem in de bres.

Dit artikel is beschikbaar voor abonnees

Een abonnement kost slechts €59 euro per jaar  (leraren €55 en studenten €51) en je ontvangt daarvoor 6 publicaties.

Reeds abonnee? Dan kan je hier inloggen.

Abonnement

Een abonnement kost slechts €59 euro per jaar  (leraren €55 en studenten €51) en u ontvangt daarvoor 6 publicaties.

Abonnement online

Lees alle artikels van OKV online en doorzoek de voorbije vijftig jaargangen voor slechts €31.

Abonnement + Museumpas

Wie een nieuwe Museumpas (€62) aanschaft samen met een OKV-abonnement (€59) betaalt slechts €117 i.p.v. €121voor combi museumpas en abonnement.

Proefabonnement

Proef eens van OKV.
Voor €32 krijg je drie nummers toegestuurd.