Krijg en kunst

In de Landcommanderij Alden Biesen loopt een rijk gedocumenteerde en sfeervolle tentoonstelling over Leopold Willem van Habsburg, die in de zeventiende eeuw in onze streken op alle invloedrijke terreinen actief was.

Als derde zoon van keizer Ferdinand kon hij zijn politieke en kerkelijke carrière niet ontlopen. Bovendien profi­leerde hij zich als een gerenommeerd kunst­verzamelaar. De expositiestukken zijn voor­al uit ons land afkomstig, want het Kunsthis­torisch Museum van Wenen leent de top­werken uit de vorstelijke collectie niet uit.

"Leopold Willem cumuleerde talloze hoge functies," benadrukt geschiedkundig mede­werker )ef Mertens. "De aartshertog promo­veerde tot grootmeester in de Duitse Orde. Op het einde van de Dertigjarige Oorlog voerde hij het opperbevel van de keizerlijke troepen. En hij was tijdelijk landvoogd van de Zuidelijke Nederlanden. In feite was hij vanaf zijn geboorte in 1614 een pion op het schaakbord van de Habsburgers. Dat hij reeds in zijn kindertijd tot bisschop van Straatsburg en Passau werd gewijd paste in die optiek. Hij kreeg trouwens nog enkele andere bisdommen en belangrijke abdijen onder zijn hoede. Zijn bewegingsvrijheid was echter op sommige gebieden zeer beperkt. Zo mocht hij bijvoorbeeld zeker niet in het huwelijk treden. Dit gedwongen celi­baat was bedoeld om een ingrijpende verde­ling van het patrimonium te voorkomen." Op verschillende prenten is Leopold Willem afgebeeld in wapen uitrusting. Met de beroepsmilitairen nam hij ­zoals het gebruikelijk was - deel aan de veld­slagen. Die verliepen niet altijd van een leien dakje.

Toen zijn troepen in Leipzig door de Zweden werden verslagen trok hij zich drie jaar uit het leger terug. Wanneer hij bij zijn 'come back' tegen de Fransen ten strijde trok leek het tij te keren. Maar vele heroverde steden moest hij later terug prijsgeven.

Indrukwekkend is het schilderij van Lambert de Handt, waarop de Fransen de aftocht blazen terwijl een Spaanse generaal trots naar het 'bevrijde' Grevelingen kijkt. Sinds 1659 ligt dit stadje, dat in de middeleeuwen door Filips van den Elzas werd gesticht, in Frans-Vlaanderen. Het verhelderend schil­dersdoek werd aangekocht op een veiling van Sotheby's in Londen.