OKV2015.1
De Nationale Loterij bestaat in oktober tachtig jaar en bezit een opmerkelijke kunstcollectie. Die is – uiteraard – sterk verbonden met de identiteit en de activiteit van het bedrijf en werd opgebouwd vanaf 1992. Het ligt voor de hand dat de verzameling loterijbiljetten en affiches omvat, en ook apparatuur gebruikt voor de trekkingen. De collectie kreeg gaandeweg een andere dimensie dan die van zuiver ‘bedrijfsarchief’ waarin reclame- en ander drukwerk bewaard wordt, naast foto’s van trekkingen en allerlei objecten.
Loterijspel, ca. 1780, h doos 5,3 cm, b 12 cm, d 9 cm
De activiteit die de Nationale Loterij promoot bestond al lang voor de oprichting van de huidige instelling. In onze gewesten hadden vele steden al eeuwen vroeger een eigen loterij en vaak met een goed doel. Neem het pas gerenoveerde Mauritshuis in Den Haag. Dat gebouw brandde af in 1704, enkel de muren stonden nog recht (de collectie die er vandaag huist kwam er pas in 1822). De stad besloot een loterij uit te schrijven om het huis te herstellen. Maar de kosten liepen zo hoog op dat er wel vier opeenvolgende loterijen nodig waren.
Het kansspel is nu eenmaal van alle tijden. Er wordt al duizenden jaren gegokt of gespeeld voor een of andere inzet. Met voorspelbare resultaten. Niet iedereen kan winnen. Niemand wil verliezen. Reeds tijdens de oudheid vindt men talrijke afbeeldingen van dat ‘spel’.
In de oudheid was men er nog niet van overtuigd dat een enkele godheid de hele schepping en het universum aankon. En zo groeide de cultus van de godin Fortuna, die het lot van de speler in de hand heeft, maar dan (meestal) wel geblinddoekt. Fortuna is misschien wel de enige godin uit de oudheid die blijft aanspreken. Zij wordt vandaag nog afgebeeld in brons en andere kunsttechnieken. En ‘godin Fortuna’ blijft een algemeen bekend begrip.