OKV2012.5
Jordaens en de antieken in Brussel en Kassel is geen retrospectieve, maar een tentoonstelling met een nieuwe kijk op de kunstenaar. Het is allesbehalve gebruikelijk om Jordaens in verband te brengen met de antieke verhalenschat. De tentoonstelling die loopt in de Koninklijke Musea voor Schone van België te Brussel van 12 oktober 2012 tot en met 27 januari 2013 en die daarna van 1 maart tot 16 juni 2013 te gast is in het Fridericianum van het Museumslandschaft Hessen Kassel, is niet enkel de eerste grote Jordaenstentoonstelling in Duitsland. Het is ook de eerste expositie ooit die dit specifieke aspect van zijn oeuvre belicht. De Belgisch-Duitse manifestatie is de directe aanleiding tot dit themanummer van Openbaar Kunstbezit in Vlaanderen.
Het gaat dus niet om een retrospectieve of om een actualisering van de laatste overzichtstentoonstelling over Jordaens van zowat twintig jaar geleden, in het kader van Antwerpen Culturele Hoofdstad van Europa 1993, onder leiding van de befaamde en betreurde Jordaensvorser R.-A. d’Hulst. Het gaat wel om een tentoonstelling die de ambitie heeft via deze bijzondere en zo symptomatisch onderbelichte thematiek, komaf te maken met enkele hardnekkige vooroordelen over de kunstenaar. En daardoor het beeld zelf van Jordaens in de kunstgeschiedenis te vernieuwen.
Die euvele ambitie koesteren was slechts mogelijk dank zij de hechte samenwerking tussen de Duitse en Belgische museumpartners met Dr. Justus Lange, Dr. Irene Schaudies en schrijver dezes als commissarissen; en met Prof. Bernd Küster en Prof. Michel Draguet als welwillende Algemene Directeuren. Het gedurfde opzet kon enkel wetenschappelijk hard gemaakt door de vier jaar voorbereidende studie van Dr. Schaudies, die daarvóór in de Verenigde Staten op Jordaens was gedoctoreerd. Zij deed dit in het kader, en met de financiële steun, van een Inter-Universitair Attractie-Polen-project i.s.m. het federale Belgische wetenschapsbeleid (Belspo), onder leiding van Prof. Dr. Marc Boone (Universiteit Gent ) en met Dr. Sabine van Sprang als wetenschappelijk coördinator in het Brusselse museum.
Hun kritische herziening van het kunsthistorische imago van Jordaens bleef niet beperkt tot een naamsverandering van de kunstenaar (hij heette niet Jacob maar Jacques), maar leidde ook tot het inzicht hoeveel boeiender en veelzijdiger Jordaens als kunstenaar was, en hoe genuanceerder zijn benadering van de Oudheid, dan het mythische sediment aan gemeenplaatsen dat zich gedurende een eeuw Jordaensonderzoek op zijn historische figuur heeft neergezet als een volkse burgerschilder voor wie de oudheid een land was dat ver van zijn bed lag. Een karakterisering van de schilder die ruim een eeuw lang stand hield en in de Jordaensstudie slechts zelden – en dan nog vrij recent en alleen beperkt tot enkele werken - tegenwind kreeg. Tegen dat beeld pleegt de tentoonstelling kritisch verzet.
