De boodschap van De oudheid in kleur in het Gallo-Romeins Museum in Tongeren is helder en krachtig. Die boodschap is ook aangekomen, als we naar de intense media-aandacht voor de Tongerse expo kijken: de oudheid was niet wit, zoals we met z’n allen nog altijd denken, de oudheid was integendeel kleurrijk.
Reconstructie uit 2022 van een sfinx (The Metropolitan Museum of Art, New York) in zijn vermoedelijke oorspronkelijke kleuren, door Vinzenz Brinkmann en zijn vrouw Ulrike Koch-Brinkmann
De expo focust voor het brengen van het kleurenverhaal op (stand)beelden uit Griekenland en Rome die een periode van een slordige zeven eeuwen overspannen, niet op de óók kleurrijke antieke architectuur. Een kleine rondvraag in mijn eigen omgeving leert dat de kleurigheid van de Grieks-Romeinse oudheid best wel een bevreemdende revelatie is voor veel mensen, ook voor ‘klassiek geschoolden’, zoals dat heet. Sommigen vinden het confronterende resultaat overigens onaanvaardbaar kitscherig: de woorden ‘kermis’ en ‘carnaval’ vallen wel eens.
Wie het allemaal van nabij volgt, weet het natuurlijk al langer, al was het maar omdat deze reizende expo in haar diverse gedaanten al jaren de ronde van de wereld doet (recent was ze te zien in het Metropolitan Museum in New York), omdat de wetenschappelijke discussies al een tijd worden gevoerd én omdat ook de populaire cultuur stilaan op de kar van de kleurrijke oudheid springt. Nadat in strips, films, games en series de oudheid als decor lange tijd in wit marmer was gehuld, pakten een serie als Rome en Domina, en een game als Assassin’s Creed: Odyssey recent uit met een oudheid vol met kleuren. De tentoonstelling in Tongeren begint terecht met een ferme douche van tegenvoorbeelden: je wordt ondergedompeld in de witte oudheid die we met z’n allen kennen van strips, films en natuurlijk van de honderden witmarmeren beelden in onze musea. Het verhaal van de ‘ontdekking’ en het ‘weggommen’ van de kleurrijke oudheid is een boeiend verhaal dat in de expo niet expliciet aan bod komt. Dat beelden kleurrijk beschilderd waren is al veel langer bekend, maar drong om diverse redenen en ondanks pogingen van beeldhouwers en wetenschappers niet door in de beeldvorming. Chique wit marmer moest en zou het zijn. Kleuren, dat was iets voor primitieve volkeren: dat was alvast een van de opvattingen die de ronde deden.
