Vrouwelijke kunstenaars waren geen zeldzaamheid in de zeventiende eeuw, maar werden door de jaren heen vergeten. Met Onvergetelijk. Vrouwelijke kunstenaars van Antwerpen tot Amsterdam, 1600-1750 doet het MSK Gent aan pionierswerk: op tientallen veronachtzaamde kunstenaressen worden de schijnwerpers gericht. Matthias Depoorter sprak met curator Frederica Van Dam.
Clara Peeters, Stilleven met kazen en rivierkreeften, ca. 1612-21, olieverf op paneel, 40,8 × 57,9 cm, privéverzameling
De expo werd samen met het National Museum of Women in the Arts in Washington geconcipieerd. Over de Atlantische Oceaan liep het vorig najaar al storm voor de vrouwen uit de zeventiende eeuw, nu is het de beurt aan Gent. Met tweehonderddertig objecten van ruim veertig vrouwen is dit de eerste overzichtstentoonstelling over zeventiende-eeuwse, vrouwelijke kunst uit de Lage Landen. Gelijktijdig met de expo brengen negen hedendaagse kunstenaressen een ode aan deze historische vrouwelijke kunstenaars.
Je deed de expo over Jan van Eyck, haalde daarna Theodoor Rombouts uit de schaduw van de geschiedenis en zet nu vrouwelijke kunstenaars uit de zeventiende eeuw op de bühne van het MSK. Je meest persoonlijke expo tot nu toe?
Frederica Van Dam (afdelingshoofd tentoonstellingen MSK): “Ik denk het wel. Het onderwerp ligt me na aan het hart. Als vrouw voel ik een diepe connectie met vrouwelijke kunstenaars uit het verleden. Ik ben er van overtuigd dat deze tentoonstelling nog altijd heel erg nodig is, ook al hoorde ik meermaals dat het een trend zou zijn. Tijdens het onderzoek ontdekte ik zoveel nieuwe namen en levensverhalen. Ik voelde me intens betrokken en besefte dat het meer dan ooit nodig is om verandering te brengen. En dat ook in het licht van de huidige maatschappelijke verschuivingen waarbij vrouwenrechten wereldwijd geïmpacteerd zijn. Wij, in een museum kunnen via kunst, via geschiedenis, op een fijne manier dergelijke zaken aan de kaak stellen.”
Het lot van vrouwelijke meesters was verre van benijdenswaardig. Heb je zelf te lijden onder het patriarchaat?
“Voor mij persoonlijk is ‘lijden’ sterk uitgedrukt, maar in de museale sector wordt er wel nog vaak gedacht en gehandeld vanuit een mannelijk perspectief, ook al zijn hier heel wat vrouwen actief. Maar oudere generaties zijn voornamelijk mannelijk. Denk aan topkunsthistorici, aan universiteiten en in musea. Die zijn in een andere wereld opgegroeid en denken vaak anders over genderkwesties.”
