OKV2022.6
In het Yper Museum loopt een grote overzichtstentoonstelling met het werk van Louise De Hem (1866-1922). Deze Ieperse kunstenares maakt op het einde van de negentiende eeuw furore met haar prachtige portretten en pastels. Vandaag doet haar naam slechts bij weinig mensen buiten Ieper een belletje rinkelen. Nochtans slaagde ze er met haar kunst in om voor zichzelf, haar zus en haar moeder in het levensonderhoud te voorzien. Bovendien stelde ze op internationale salons tentoon, waar haar werk regelmatig werd bekroond. Tijd voor eerherstel.
Louise De Hem, circa 1884
Yper Museum, SM 000169.04
De biografie van Louise De Hem begint als het archetype van een kunstenares in de tweede helft van de negentiende eeuw. De eerste lessen kreeg ze van een mannelijk familielid, haar schoonbroer Théodore Ceriez (1832-1904). De jonge kunstenares trok in 1887 naar Parijs om zich verder te scholen. Ze volgde er les in het atelier van Alfred Stevens (1823-1906) en aan de gerenommeerde Academie Julian. Nadat ze in 1892 haar opleiding had voltooid, keerde ze terug naar Ieper en ging aan de slag in het atelier van haar schoonbroer Ceriez.
Daarna wijkt het verhaal van Louise De Hem af van wat vrouwen doorgaans te wachten stond als kunstenaar. Ze beperkte zich niet tot bloemenstillevens of landschappen, ‘gepaste’ genres voor vrouwen in die tijd. De Hem zal vooral naam maken als portrettist. De burgerij van Ieper liet zich met veel plezier afbeelden, zowel in olieverf als in pastel, haar geliefde medium. Nog belangrijker, ze waren bereid hier voor te betalen. Want er moest geld verdiend worden. Zeker vanaf 1904, met het overlijden van Ceriez, was De Hem de enige kostwinner voor het gezin met drie vrouwen. Een jaar later verhuisde het trio naar Vorst: de potentiële markt was in het mondaine Brussel groter dan in Ieper.
Het oeuvre van Louise De Hem is enorm interessant om in detail te bekijken. Naast de portretten van de burgerij, maakte Louise verschillende taferelen van ‘het leven in Vlaanderen’. Misschien een reactie op de kritiek dat ze te Frans schilderde? De scènes uit het boerenleven van Ieper en omstreken en van religieuze rituelen maakte ze op eigen initiatief. Het is duidelijk dat De Hem, zoals veel kunstenaars, inspiratie putte uit haar leefomgeving. Veel scènes tonen vrouwen in huiselijke taferelen en zowel haar zus, moeder als de meid deden vaak dienst als model. Haar stijl was zeker niet avant-garde, maar haar werken bevatten subtiele verwijzingen naar toenmalige trends zoals het impressionisme en het luminisme. Vooral in pasteltekeningen blonk ze uit. Ze raakte helemaal bedreven in het realistisch weergeven van allerlei materiaaltypes, waaronder blinkende en weerspiegelende objecten, in pastel. De Hem was bovendien een van de stichtende leden van de Société nationale des Aquarellistes et Pastellistes de Belgique.