Er waren het afgelopen jaar, in binnen- en buitenland, opmerkelijk veel expo’s met een vrouwelijke thematiek. Relevant? Zeer zeker. Er is nog heel wat in te halen aan vrouwelijke verhaalstof, óók uit vervlogen tijden. Dus wat een buitenkans om opnieuw kennis te kunnen maken met een grootse protagoniste uit de zestiende eeuw: Maria van Hongarije (1505-1559). Zij staat centraal in het Koninklijk Museum van Mariemont, het Henegouwse museum dat haar naam draagt.
Titiaan (naar), Portret van Maria van Hongarije, na 1548, olieverf op doek, Musée des Arts décoratifs, Parijs
Als jongere zus van Karel V had Maria een dynastieke rol te spelen op het Europese toneel; ze huwde dan ook met koning Lodewijk II van Hongarije. Nadat ze al vroeg weduwe werd, achtte Karel haar nuttig om zijn gezag over de roerige Nederlanden te handhaven. Maria werd in de zestiende eeuw de tweede van drie vrouwelijke regentessen, na Margaretha van Oostenrijk en vóór Margaretha van Parma. Op het vlak van vrouwelijke machthebbers deden we het nooit beter dan in de zestiende eeuw ...
De tentoonstelling nodigt uit om voorbij de vorstelijke praal en privileges te kijken, naar wat Maria van Hongarije echt betekende. Co-curator Krista De Jonge (professor emerita architectuurgeschiedenis KU Leuven) dicht haar veel agency toe: “Als jonge weduwe keerde Maria haast berooid terug naar de Nederlanden. Haar nieuwe rol in het hart van de macht moest ze écht veroveren, en dat in een wespennest van intriges, terwijl er een felle oorlog woedde tussen het huis Valois en de Habsburgers – de grootmachten van die tijd. Ze verdiende haar gezag met staatkundige vernieuwing op het vlak van wetgeving, post en monetair beleid. Ze versterkte de grens ten zuiden van Namen met vestingwerken in Philippeville en Mariembourg, en ging die persoonlijk te paard inspecteren. Haar hoogste opdracht was de machtsoverdracht veiligstellen tussen haar broer en zijn troonopvolger Filips II. Een staaltje Succession haast, waarvoor ze alle registers van diplomatie en kunst opentrok.”
