Karel de Stoute (1433-1477) deed een gooi naar de almacht maar faalde in zijn imperialistisch streven. Net zoals zijn voorgangers had hij te maken met de moeilijke samenstelling van zijn rijk en de angst en jaloezie van zijn onderdanen en concurrerende machthebbers. Het Groeningemuseum brengt de context van hof en slagveld naar Brugge. Kijk uit naar de eye candy die overkomt uit het Historisches Museum van Bern.
Hans Memling, Moreeltriptiek, 1484, olieverf op paneel.
Daar lag hij dan op 5 januari 1477, morsdood, diep in Lotharingen. De Franse koning Lodewijk XI wist eerder van Karels schielijke overlijden dan zijn eigen dochter Maria van Bourgondië of zijn weduwe Margaretha van York. De vermetele Karel de Stoute had voor de laatste keer zijn devies alle eer aangedaan: 'Je lay emprins' of 'ik heb gewaagd' luidde het. Tijdens het beleg van de stad Nancy werd hij glorieloos verslagen.
Slechts tien jaar- van 1467 tot 1477 - kreeg Karel toegemeten om zijn ambities bij te benen. Het begrip natievorming heeft Karel de Stoute mee helpen vormgeven, ook al was het statencomplex waarover hij de plak voerde te disparaat en fragiel om te kunnen overleven. Daarenboven soupeerde hij de staatskas goeddeels op. De militaire campagnes eisten hun tol. Zijn vader Filips de Goede verenigde Vlaanderen en Bourgondië onder zijn naam, met een beleid dat pacifistisch was en van dien aard dat de economie floreerde en de belastingen niet absurd hoog waren. Het zal de adel en de fiere Vlaamse steden gecharmeerd hebben. Maar Karel had lak aan het diplomatieke optreden van zijn vader, die voorvoelde dat een genormaliseerde betrekking met de machtige koning van Frankrijk bijna een noodzaak was. Hij bewees ei zo na het tegendeel.
Wat zijn moment de gloire moest worden, liep met een sisser af. In 1473 was hij op de top van zijn macht, een geduchte vorst in Europa, al ontbreekt het hem aan die officiële titel van koning of keizer -de hoogste wereldlijke titel in het westen. In de zomer komt hij naar Trier om er met de Heilig Roomse keizer Frederik 111 te onderhandelen over het huwelijk van zijn dochter Maria met diens zoon Maximiliaan. De geschiedenis leert ons dat dit naderhand succesvol was. Maar als het koningschap ter sprake komt, wordt daar geen gevolg aan gegeven. Noch de keizer, noch de keurvorsten keken uit naar een nog dominantere positie van de hertog.
Karels hofhouding overtrof die van hen met overdadige banketten, de nieuwste muziek, exquise gewaden en juwelen; de macht werd symbolisch gecommuniceerd. De Stoute was dan wel een martiale regent, hij sprak niettemin meerdere talen, kende de antieke literatuur en deed al eens een poging om te musiceren en te componeren. De fameuze polyfonist Guillaume Dufay vermaakte zelfs zijn koorboeken bij wijze van een legaat aan de hertog.
