Achter de gevel van het imposante, vijftiende-eeuwse patriciërshuis De Grote Sterre bevindt zich niet enkel de toeristische dienst van de stad Damme maar ook het interessante Uilenspiegelmuseum. Wat heeft Damme met Uilenspiegel en wie was die figuur eigenlijk?
Links: Von Ulenspiegel, Straatsburg, Grüninger. [1510-1511)
Rechts: Eerste bewaarde Nederlandse uitgave: Ulenspiegel, Antwerpen, Michiel Hillen van Hoochstraten (1526-1532)
Wie het Uilenspiegelmuseum bezoekt, kan echt iets opsteken. Het situeert de figuur in zijn tijd en maakt eveneens duidelijk hoe die tijd met de figuur is omgegaan. Wie heeft de verhalen geschreven en waarom?
Uilenspiegel zou geboren zijn rond 1300 aan de Elm, in het dorpje Kneitlingen, nu een deel van de fusiegemeente Schöppenstedt in Niedersachsen, en overleden rond 1350. Het is een zekere Hermann Bote, die in het laatste kwart van de vijftiende eeuw als tolschrijver in dienst was van de stad Braunschweig, die de diverse Uilenspiegelverhalen verzamelde en bundelde. Dat bewijst niet dat de figuur Uilenspiegel echt bestaan heeft, maar wel dat er in de streek tal van vertelsels de ronde deden over een excentrieke schelm, verhalen die ongetwijfeld werden aangedikt, gewijzigd en vervormd al naar gelang de verteller.
Uiteindelijk zijn er 96 verhalen over Uilenspiegel. Ze zijn voor het eerst gedrukt in het begin van de zestiende eeuw. Die oudste Uilenspiegeltekst bestaat uit twee fragmenten die men als vulling in een boekband teruggevonden heeft bij een restauratie. Men heeft ze kunnen dateren aan de hand van de lettertypes die te situeren zijn bij een drukker in Straatsburg in 1510 of 1511. De bewerker van de oudste volledig bewaarde druk (1515, eveneens in Straatsburg) zegt in zijn voorwoord dat hij in het begin van de eeuw gevraagd werd om alle verhalen over Uilenspiegel te verzamelen. Ook correspondentie uit 1411 tussen twee geestelijken maakt gewag van een Uilenspiegel-geschrift.
