Jheronimus Bosch

OKV2001.3

Jeroen Bosch, Het snijden van de klei

Museum Boijmans Van Beuningen brengt met 'Jheronimus Bosch' de belangrijkste tentoonstelling ooit aan deze laatmiddeleeuwse schilder uit de Nederlanden gewijd.

Achttien aan Jheronimus Bosch toegeschreven panelen zijn in Rotterdam te zien, waaronder absolute topstukken als 'Het Narrenschip'(Musée du Louvre, Parijs), 'De Dood van een Vrek'(National Gallery of Art, Washington) en 'Johannes de Doper' (Fundacion Lazaro-Galdiano, Madrid). Met zeven als onbetwist eigenhandig te boek staande tekeningen vormen ze de kern van de tentoonstelling. Daarnaast wordt er een veelvoud aan schilderijen uit het atelier en naaste omgeving van Bosch getoond. Dat de fascinatie voor Bosch tijdloos is, blijkt uit de moderne en hedendaagse kunstwerken die in de tentoonstelling zijn opgenomen van onder anderen Bill Viola, Salvador Dali, Jörg Immendorff, Robert Gober, Pipilotti Rist, William Kentridge en James Ensor.

Deze unieke tentoonstelling is alléén in Rotterdam te bezoeken en is de enige gelegenheid om werken van Bosch samen te zien. De expositie is een van de hoogtepunten van Rotterdam 2001, Culturele Hoofdstad van Europa. Jheronimus Bosch (ca. 1450 - 1516) is van de beroemdste schilders uit de late middeleeuwen een van de meest intrigerende. Als schepper van een hoogst origineel en wonderlijk oevre, door de duivels en gedrochten dikwijls angstaanjagend, vol merkwaardige symbolen en satire blijft Jheronimus Bosch ons aanspreken. Zijn leven is en blijft mysterieus, net zoals de betekenis van zijn schilderijen. Bosch'fantasieën hebben een universele aantrekkingskracht. Elke generatie ervaart hem anders.

Over het leven van Jheronimus Bosch is weinig gekend en veel gespeculeerd. rond 1450 werd hij als Jheronimus van Aken in 's Hertogenbosch geboren. Naar deze Brabantse stad, waar hij zijn hele leven woonde en werkte, noemde hij zich Bosch. Zijn vader Antonius was eveneens schilder. Als lid van de Lieve Vrouwe Broederschap in Den Bosch ontwierp hij een borduurwerk, een kaarsenkroon en een gebrandschilderd raam voor hun kapel in de Sint-Janskathedraal.

Tegelijk met Bosch werkte daar Alart Duhameel, de bouwmeester van de kapel en de laatgotische Sint Jan, die in die tijd nog volop in aanbouw was. Daarnaast spreken de archieven over financiële transacties - Bosch was niet onbemiddeld - en over de adviezen die hij gaf over de beschildering van het beroemde, door Adriaen van Wesel gesneden altaarretabel in de kathedraal. Ook is er sprake van een betaling van Philips de Schone, hertog van Bourgondië aan Bosch voor één schilderij, 'Het Laatste Oordeel'.