OKV
Het beeld: het landschap als karikatuur

Het beeld: het landschap als karikatuur

Artikel

OKV2026.5

OKV2026.5
Lees het hele tijdschrift
Koop in onze winkel

Hoofdredacteur Matthias Depoorter laat zich beroeren door het leven en de kunst. Dit keer kiest hij voor Tuinen van Jean Brusselmans (1884-1953). 

Brusselmans was niet de graagst geziene schilder van zijn tijd, ook vandaag niet. Een grote retrospectieve in Bozar wil daar verandering in brengen. Rond 1930 bereikte hij zijn artistieke hoogtepunt. In die periode schilderde hij, tien jaar lang, het Pajottenland in Dilbeek, de plaats waar hij zich had gevestigd. Het resultaat was een brusselmansiaanse vertaling van het Vlaamse landschap: lijnrecht en haarfijn uitgedokterd. 

Jean Brusselmans was een abstracte schilder die de figuratie niet kon opgeven, een paradox die de individualist tekent. Zoals Paul Cézanne de Montagne Sainte-Victoire veelvoudig vereeuwigde, zo schilderde hij zijn omgeving: wars van trends, met landschappen als wiskundige modellen.

Brusselmans capteerde het Pajottenland bijna als glas-in-lood: geometrische landbouwpercelen en dito tuinen, egale kleurvlakken en zwaar aangezette contouren, schoorstenen en asbestdaken, wolken uit kindertekeningen en, pontificaal in het midden, een majesteitelijke blinde muur. Treffend, maar ook precies het soort landschap waarvoor ik huiver, zeker wanneer ik weer eens van Zaventem naar Kortrijk trein, net terug uit een land waar natuur nog natuur is.

Tentoonstelling

Jean Brusselmans - Bozar - Brussel

Openingsbeeld

Jean Brusselmans, Tuinen, 1934, olieverf op doek, 119 x 129 cm, Mu.ZEE, Oostende (collectie Vlaamse Gemeenschap)

Matthias Depoorter

Matthias Depoorter (°1980) is schrijver, kunsthistoricus en vogelspotter. Hij schreef onder andere voor Knack. Van 2011 tot 2018 werkte hij voor de Vlaamse Kunstcollectie (VKC) en was hij verantwoordelijk voor de Summer Course for the Study of the Arts in Flanders. Van 2018 tot 2020 werkte hij bij het Museum voor Schone Kunsten in Gent als assistent-curator van de tentoonstelling ‘Van Eyck. Een optische revolutie’ (2020), als coördinator van het gelijknamige boek en als curator van de collectiepresentatie ‘Gaspar de Crayer en Gent. Onlosmakelijk verbonden’. Daarna was hij aan de slag als kunst- en erfgoedexpert bij Toerisme Vlaanderen. Sinds april 2023 is hij hoofdredacteur bij Openbaar Kunstbezit Vlaanderen.

Depoorter voert onderzoek naar de kunst uit de Nederlanden (vijf- en zestiende eeuw). Hij publiceerde de boeken ‘Vliegwerk. Vogels in de kunst’, ‘De Vlaamse meesters. Van Eyck tot Bruegel’, 'Van crabbelinge tot karton. Tekeningen van Bruegel tot Rubens' en bezoekersgidsen voor het Hospitaalmuseum en het Gruuthusemuseum in Brugge.

Foto Dirk De Cubber

Meer van deze auteur