OKV
Rik de Vos, 100 misunderstandings about a dollar

Rik de Vos - 100 misunderstandings about a dollar

Archief

'100 misverstanden over een dollar'. Misverstand betekent: dwaalbegrip (vals begrip; verkeerd inzicht), vergissing.

Je blik wordt gevangen door een dollar. Dit collage-schilderij is evenwichtig gestructureerd in een verhouding 2-3-4. Bovenaan ruimtewandelaars in het heelal langs de glooiing van de blauwe aarde. Onderaan verscheidene taferelen in bruinen, groenen, grijzen; alle mensen zijn kleurlingen, Armoede, Honger, Ellende, middenin een hond, met op de voorgrond drie figuren die in het oog springen (wit-rood-blauw): een man met een kommetje rijst, een kind, een sinterklaas of een kerstman.

Illustratie van Ralph Steadman uit: Rolling Stone, september, 1972.

Illustratie van Ralph Steadman uit: Rolling Stone, september, 1972. 

Je kan het gevoel krijgen dat de man met de rijst angstig en argwanend kijkt, de sinterklaas met bloeddoorlopen ogen vals en gluiperig, en daarnaast een lachend kind, dat misschien nog in een kerstman gelooft. De dollar staat centraal, de dollar is het scharnier van dit werk. Daarrond draaien de ruimtevaart in de lucht en de armoede op de grond. De dollar regeert de technologie, de overvloed, het militarisme, de dollar veroorzaakt de economische en de sociale verdrukking.

De kunstenaar beeldt hier op een bijna volkomen realistische wijze een dollar af. De afmetingen stemmen naar verhouding precies overeen met deze van een werkelijke dollar. Alleen het motief middenin verschilt: in plaats van George Washington, de eerste president van de Verenigde Staten, wordt het motief afgebeeld van een paddestoel-atoombom, een zwam, met daaronder de lijfspreuk 'in God we trust' - wij vertrouwen op God.

Rik de Vos heeft doelbewust een dollar als bankbiljet gekozen, om kritiek te leveren op de laatkapitalistische politiek van de Verenigde Staten
One dollar

Rik de Vos heeft doelbewust een dollar als bankbiljet gekozen, om kritiek te leveren op de laatkapitalistische politiek van de Verenigde Staten. Een politiek van militarisme en agressie, die bijvoorbeeld gedurende de jongste honderd jaar 52 militaire expedities, interventies en oorlogen over de wereld heeft georganiseerd. Een politiek van rassendiscriminatie en uitbuiting van bijvoorbeeld Latijns-Amerika, waarin miljarden dollars worden geïnvesteerd, vanwege de goedkope grondstoffen en arbeidskrachten. Zo worden de rijke landen werkelijk rijker en de arme landen werkelijk armer. Een politiek van leugens en volkerenmoord, zoals het jongste decennium ten overvloede is gebleken uit de oorlogen in Laos, Cambodja en Vietnam, waar dijken, scholen, ziekenhuizen en kerken systematisch en met opzet worden gebombardeerd.

Rik de Vos heeft snippers papier bij elkaar gekleefd, geschilderd of met verf bespoten: een grijze werkelijkheid, troosteloos en hopeloos, egaal en vaal als de kleur van een dollar - de dollar daalt.

Rik de Vos, 100 misunderstandings about a dollar

Rik de Vos, 100 misunderstandings about a dollar. Collage op doek, 124 x 55 cm,  1965, 

© Museum voor Schone Kunsten, Gent

Rik de Vos

Rik de Vos werd geboren te Aalst in 1936, en volgde tekenen en schilderen aan de Academie te Gent. Hij had bijzondere interesse voor surrealisme en politiek. Speelde intussen muziek en speelt nu nog muziek, maar schildert niet meer. Werkt sinds acht jaar in 'Vrij en vrolijk'.

Literatuur

  • René Turky, in: De Periscoop, 1964,
  • Het Volk, 1964;
  • Jo Verbruggen, in: Het Laatste Nieuws, 1966;
  • F. de Vogelaere, in: Vooruit, 1966.

Download hier de pdf

Rik de Vos - 100 misunderstandings about a dollar

Downloaden
Jan Emiel Daele

Jan Emiel Daele (1942-1978) was een Vlaams romanschrijver, essayist en dichter.  In 1962 volgde hij regentaat Nederlands, Engels en Duits aan de Gentse Rijksnormaalschool. Het onderwijs lag hem echter niet en hij ging weer studeren, ditmaal aan de RU Gent. Hij promoveerde tot licentiaat kunstgeschiedenis (1972) en pers- en communicatiewetenschappen (1974). Hij begon ook aan een doctoraat over het gebruik van woordcollages in de twintigste-eeuwse schilderkunst. Samen met enkele vrienden richtte hij het literair tijdschrift Yang op en werkte hij ook mee aan de tijdschriften Boemerang en Mep. In 1966 stichtte hij daele, dat in 1968 met Mep fusioneerde tot Totems. Als kunsthistoricus werkte hij mee aan Ons Erfdeel, de De Vlaamse Gids en het Nieuw Vlaams Tijdschrift. Hij werd secretaris van de Vereniging van Vlaamse Letterkundigen, zette zich in voor de rechten van auteurs en werd ook secretaris van de Vlaamse PEN-club. Zijn literair debuut maakte hij in 1969.  De roman 'Je onbekende vader', waarin hij op zoek ging naar het oorlogsverleden van zijn collaborerende vader (1977) werd bekroond met de Prijs voor Nederlandse literatuur (proza) van de stad Gent. Daele schreef ook poëzie en was auteur van journalistieke reportages en  literair-kritische studies. Op februari  Valentijnsdag 1978 schoot hij zijn echtgenote Digna dood en beroofde hij zichzelf van het leven. Enkele dagen voor zijn fatale daden, stuurde Daele een pak archiefstukken, enerzijds naar de directeur van uitgeverij Manteau, anderzijds naar de directeur van het Letteren.  Foto © Karel Fonteyne

Meer van deze auteur